پدر خود رای


سؤال :

يه مشكلي برام پيش اومده به نظر شما، چطور رفتار كنم با پدرخود رأي كه فكر مي كنه هر چي ميگه درسته و پدر سالاري به معني واقعي كلمه اجرا ميشه، خيلي زود و به شدت عصباني ميشه البته با دوستهاي خودش و هر كسي مخالف نظرش نباشه خيلي خوش اخلاقه و هنوز بعد از 30 سال جلسه هر هفتگي با دوستهايش ترك نميشه، مدتي كه دانشگاه بودم حسابي از زير فشار و دستوراتشون راحت بودم البته پدرم مذهبيه و همه امكاناتي به ما ميده ولي طبق نظرخودش گاهي دعا مي كردم اي كاش زودتر ازدواج كنم ولي مي ترسم مجبور شوم با هر كسي گفت بايد منم راضي باشم، اجازه ميده روضه و مسجد بريم ولي بايد زمانش كم باشه و گرنه يه دعوا به پا ميشه، به نظر شما من چيكار كنم البته تقريبا هميشه احترامش را دارم و هر چي ميگه گوش مي كنم، مگر وقتي تحت كنترلش نيستم مثل وقتي دانشگاه بودم كه حسابي از آزادي كه پيدا كرده بودم استفاده كردم البته نه در جهت گناه بلكه در تشكلهاي مذهبي حسابي فعاليت كردم، من دلم نمي خواد پدرم از دستم ناراحت بشه ولي گاهي از دخالتهاش خسته ميشم، مادرم تقريبا مطيع شوهره ولي خواهرم گاهي يه مخالفتهايي مي كنه، لطفا كمكم كنيد كه بهترين كاري را انجام بدم كه خدا از دستم راضي باشه؟


جواب :

پرسشگر گرامی ؛ متن ارسالیتان را به دقت خوانده، با دغدغه هایتان در خانواده آشنا شده و احساستان را نسبت به پدرتان درک می کنیم، امیدوارم که به لطف خدا این گونه مسایل از زندگی شما و جوانان دیگری که در این سن حساس نیازمند مهر، عاطفه و اطمینان بیشتری از سوی والدین بوده و بیش از هر زمانی به کانون گرم و با نشاط خانواده نیازمند ند، رخت بر بندد. به این نکته اساسی توجه داشته باشید که گرچه ممکن است نتوانید تمام شرائط و امكانات موجود در خانواده را بر وفق مراد خود فراهم نمايید ولى مطمئنيم كه شما به عنوان فردی تحصیلکرده و متدیّن مى‏توانيد خود را با شرائط موجود به گونه اي مناسب و فعّال وفق داده و هماهنگ سازيد که نه تنها از وضعيت موجود به درآیيد بلکه با ابتكار ، خلاقيت و بهره‏مند شدن از توانمنديهاى خود زندگي شاد و با نشاطي را براي خود و خانواده تان رقم زنيد؛‌ لذا توجه نماييد كه : 1. شما تنها فردى نيستيد كه با اين مسأله در خانواده خود مواجه هستید؛ متأسفانه جوانان بسیاری از مسأله مشابه شما در خانواده خود رنج می برند؛ لذا آن را به عنوان یک مسأله ببینید نه یک معضل و مشکل لاینحل . 2. ما انسان ها به گونه ای هستیم که هرگاه نسبت به اهميت و ارزش موضوعي اطلاع يابیم, در اثر آن شناخت, انگيزه بهتر و بيشتري براي عمل و پاي بند بودن به آن پید اخواهیم کرد؛ لذا شایسته است ابتدا به اهميت , قدر و منزلت والدين از ديدگاه اسلام اشاره ای نماییم و سپس به بيان راهکارها و چگونگي انجام وظيفه و احترام در قبال پدرتان بپردازیم. در آموزه های دینی استحکام نظام خانواده و رعایت حقوق دیگران از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ از این رو فرزندان نسبت به والدین وظایفی دارند که رعایت آن ها نقش بنیادی در استحکام نظام خانوادگی داشته و شناخت صحيح اين وظايف گامي بسيار مهم در ابراز محبت واقعي به والدين است. در این جا به برخی وظایف فرزندان نسبت به والدین اشاره می شود. * شناخت مقام والدین یکی از وظایف فرزندان نسبت به والدین شناخت مقام و حق آنان است. در اسلام والدین جایگاه بس بلندی دارند تا آنجا که نگاه نمودن به والدین عبادت شمرده شده است. پیامبر(ص) فرمود :«... و النّظر الی الوالدین برأفة و رحمةٍ عبادةٌ؛[1] نگاه نمودن بر صورت والدین با مهربانی و لطف، عبادت است». *احترام به والدین در آموزه های دینی به احترام والدین سخت اهمیت داده شده است؛ تا آن جای که در آیات متعدد[2] احترام به والدین در کنار توحید قرار گرفته[3] و به فرزندان سفارش شده است که: «... فلا تقل لهما أفٍّ و لا تنهر هما و قل لهما قولاً کریماً؛[4] و بر آن ها فریاد مزن، و گفتار لطیف و سنجیدة بزرگوارانه به آن ها بگو». * احسان به والدین یکی از وظایف مهم فرزندان نسبت به والدین، احسان به آنان است، از این رو قرآن و روایات همگان را به احسان به والدین فرا خوانده و از آن به عنوان جهاد یاد کرده است.[5] احسان به والدین بدان جهت اهمیت دارد که والدین در شکل گیری زندگی و تربیت فرزندان نقش بنیادی داشته و فرزندان مدیون زحمات طاقت فرسای والدین هستند. به همين خاطر است كه مرحوم شیخ اعظم انصاری، مادرش را تا نزدیک حمام به دوش می گرفت و او را به زن حمامی سپرده، می ایستاد تا او را به خانه برگرداند. هر شب به دست بوسی مادر می آمد و صبح با اجازه او از خانه بیرون می رفت. * اطاعت از والدین یکی از وظایف مهم فرزندان نسبت به والدین اين است که خواسته های مشروع والدین را بر آورند و از دستورهای آنان سرپیچی نکنند. تا جايي كه اگر پدر و مادري فرزند خویش از انجام عمل مستحبی نهی کنند،‌ فرزند نباید آن را انجام دهد. البته توجه داشته باشيد كه اگر اطاعت والدین موجب معصیت و نافرمانی خدا شود و یا با یکی از واجبات الهی تعارض پیدا کند، اطاعت آنان واجب نیست.[6] دانستن عاقبت رويگرداني از اين وظايف نيز عامل محرك مناسبي براي ارج نهادن به مقام والدين است . به گونه اي كه انجام ندادن وظایف نسبت به والدین، گاهی به عاق والدین شدن منجر می شود.علامه مجلسی در شرح کافی می گوید: عقوق والدین به این است که فرزند حرمت آن ها را رعایت نکند و بی ادبی نماید و آن ها را به سبب گفتاری یا رفتاری برنجاند و آزار و اذیت کند و در چیزهایی که عقلاً و شرعاً مانعی ندارد، نافرمانی نماید و این عقوق از گناهان کبیره است. [7] 3.اسلام از نظر حقوقى حساب ويژه‏اى براى پدر و مادر بازكرده همان گونه كه در جنبه‏هاى عاطفى نيز حساب جداگانه‏اى براى آنها در نظر گرفته است؛ لذا بايد در هر شرايطى احترام آنها را نگه داشت هر چند در بعضى اوقات در برخورد با فرزندان خود دچار اشتباه شوند. 4. توجه به اين نكته لازم است كه خداوند همه انسانها را در مقابل اعمال و رفتارى كه انجام مى‏دهند مورد سؤال قرار مى‏دهد و پدرتان نيز بايد پاسخگوى اعمال و رفتار خود باشد, بنابراين شما وظيفه داريد در همه حال به وی احترام بگذاريد حتى اگر به شما بى احترامى كند. فقط اگر بخواهد شما را به كار حرامى وادار كند يا از انجام تكليف واجبى باز دارد ، اطاعت از وی لازم و صحيح نيست چه اينكه اطاعت خداوند بر هر كس ديگر حتى والدين نيز مقدم است. 5. يكى از مهم ترين عوامل سازگارى و حسن تفاهم بزرگسالان و جوانان در خانواده و اجتماع اين است كه شخصيت تمام افراد در آن دو محيط مورد توجه و احترام باشد و هيچ فردى ، در هر سنى كه هست ، خويشتن را در معرض اهانت و تحقير نبيند و نسبت به عزت نفس و شخصيت خود احساس ناامنى و نگرانى ننمايد. لذا توصيه مي شود تا مي توانيد نسبت به پدر خود محبت نماييد؛زيرا انسان به طور طبيعى دوستدار كسى است كه به او نيكى كرده و دشمن كسى است كه درباره او بدى نموده است . 6. يک اصل کلي در مورد انسانها وجود دارد و آن اينکه انسان موجودي تغييرپذير است يعني همانطور که تأثير روي ديگران مي گذارد از رفتار ديگران متأثر نيز مي شود و رفتار او تغيير مي کند و قطعا شما با رفتار پسنديده خود مي توانيد پدرتان را تحت تأثير قرار دهيد. پدرتان را آن گونه كه هست دوست بداريد ،از وی اطاعت كرده و فرمانبردارش باشيد. چون رفتار و روحيه پدرتان با گذر عمر به صورت يک صفت ثابت شخصيتي در آمده است سخت تغيير مي پذيرد و متحول ساختن چنين افرادي دشواري مي نمايد، اما امري شدني است؛ لذا نيازمند صبر و حوصله و همين طور تدبير و هوشياري و ظرافت هاي رفتاري خاص از طرف شما و همه افراد خانواده تان است. هرگز سعي در ايجاد تغيير ناگهاني و برخوردهاي تند و عجولانه نداشته باشيد که اين شکل رفتار نه تنها وي را به سوي مخالفت مي کشاند بلکه ناسازگاري را به صورت لجاجت آميز در ايشان تشديد مي نماید. 7. در حق وی و براي اصلاح رفتارش دعا كنيد. 8. از ايجاد تغيير و اصلاح در رفتار پدرتان مأيوس نشويد. بهترين وسيله براي سالم سازي زمينه تأثير بر روي رفتار پدرتان محبت نمودن به او, تحويل گرفتن و احترام گذاردن به او است آن هم احترام بدون قيد و شرط و به عنوان پدر و بزرگ خانواده. 9. براي تأمين اهداف رفتاري خود در مورد پدر از روش غيرمستقيم استفاده کنيد . ابتدا خودتان را به اخلاق نيک بياراييد تا او از عمل شما متأثر گردد نه از حرف شما که اين بهترين شيوه اصلاح بزرگترها است. در ادامه از افرادي که در پدرتان نفوذ دارند و مي توانند تأثير بگذارند(مانند روحاني محل، معتمدين محل، اقوام و خويشان دلسوز یا حتی ...) استفاده نماييد؛ چرا که همانطور که اشاره نمودید، بعضي از پدرها بر خلاف اخلاق تندي که در خانه دارند در بيرون از خانه، به خصوص نزد بعضي افراد نرم و حرف شنو هستند ؛ لذا از طريق آنها مي توانيد به اهداف خود در زمينه اصلاح اخلاق پدرتان، برسيد. 10. شنونده خوبي براي نظرات پدرتان باشيد و با گوش جان صحبت‌هاي وي را بشنويد. 11. سعی کنید علاقمندي خود را نسبت به تأمين خواسته هاي وي در رفتار و گفتار خود نشان دهيد، اما در كنار اين مسأله خيلي محترمانه و در فضايي صميمانه سيري را كه به نظر شما خواسته آنها بهتر تأمين مي گردد برايشان تشريح نماييد. 12. براي گفتگو و مذاكره با وي در مورد مسأله مورد نظر خود وقت مناسبي تعيين كنيد. 13. هيچ گاه از وي به خاطر داشتن نظري مخالف با نظر خود ايراد نگيريد و سرزنشش نكنيد. به موضوع حمله ببريد نه به شخص . 14. به احساسات منفي و غيرقابل كنترل خود در برابر وی اجازه بروز ندهيد. به وي فرصت دهيد درباره خود و نظرش به راحتي صحبت كند. يك رابطه سالم به افراد حق بيان مي‌دهد. 15. خودتان همه جوانب را در عدم پذیرش نظرات خود در بحث با وي بسنجید و با این دید به ماجرا بنگرید که شاید مثلاً تجربه شما در نحوه بیان نظراتتان کم باشد و یا ... ؛ زیرا هر پدر و مادری صلاح و خوبی فرزند خود را خواهان هستند؛ لذاست که پدرتان به شما اجازه شرکت در مراسم های مختلف را می دهد و ... . فقط بحث اینجاست که باید ببینید چه دغدغه هایی دارد که در مورد رعایت مدت زمان و سایر شرایط تا این حد پافشاری می نماید. 16. اگر احساس كرديد به كمك فرد ديگري در جریان گفتگو با وي و تشريح نظرات خود احتياج داريد از وي كمك بگيريد. مثلاً ‌از اطرافیانی نظیر برادر ،‌دايي،‌عمو و ... بخواهید به شما در ادامه بحث و نحوه بیان منظورتان یاری رسانند . در مواردی که فکر می کنید ممکن است تصمیم وی به آینده زندگی شما مثل ازدواج و ... آسیب برساند از افرادي که در پدرتان نفوذ دارند و مي توانند تأثير بگذارند استفاده نماييد تا از طريق آنها به اهداف خود برسيد. 17. بخاطر بسپاريد هميشه پايان گفتگوها حل كامل مسئله نيست. خود را براي پايان ناموفق و يا بينابين آماده كنيد. يك رابطه سالم پيروي كوركورانه و يا توافق كامل طرفين را طلب نمي‌كند. 18. سعي كنيد هر چه بيشتر خوبي‌هاي پدرتان را ببينيد تا بتوانيد روابط بهتري با وي برقرار سازيد ؛ زیرا مطمئن باشيد که اگر رضايت قلبی وی را بدست آوريد , خداوند به زندگى شما خير و بركت و دعایش را بدرقه راه پُر فراز و نشيب زندگى شما قرار داده و در آخرت نيز پاداشهاى فراوانى در انتظار شما خواهد بود. در ادامه هدیه ما به شما طبق حدیثی که در ادامه خواهد آمد این جمله است که (مدارا با دیگران زندگی را زیبا و دلپذیر می سازد ). «مدارا کن که مدارا در چیزی نباشد مگر آن را زینت دهد و در هرچه نباشد آن را خوار کند ». [8] سلامت (آسايشِ) زندگي، در مدارا كردن است. نکته پایانی «بشر آن قدری که از فکر حوادث ناراحت می شود، از خود آن حوادث رنج نمی بیند».[9] لذا به نظر می رسد نگرانی شما در مورد نحوه تصمیم و برخورد پدرتان با ماجرای ازدواج شما ضرورتی نداشته باشد. نویسنده: رضا وظیفه مند

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#اختلافات فرزندان با والدین