همسرم در دوران دبيرستان، پدر خود را از دست داد ...


سؤال :

همسرم در دوران دبيرستان، پدر خود را از دست داد ( قبل از ازدواج با من)؛ در آن سن ضربه روحي سنگيني خوردند. سوالم اين است حقوق ایشان و وظايف من از لحاظ شرعي كه ايشون يتيم بودند بر من چه هست، زيرا در قرآن هم يك آيه ديدم كه نوشته بود اگر نمي توانيد حقوق يتيم را مراعات كنيد با آنها ازدواج نكنيد (خيلي دقيقش رو يادم نيست)؛ اگه میشه راهنماییم کنید.


جواب :

پرسشگر گرامی؛ عنایت ویژه شما در باب مسأله مورد نظر ستودنی است. آیه­ای که بدان اشاره نمودید، از آياتى است كه براى نوع افراد خالى از ابهام نيست؛ لذا به نظر می­رسد اطلاع از شأن نزول آیه مورد نظر تا حد زیادی نگرانی هایتان را برطرف نماید. در ادامه، متن آیه مورد نظر از سوره نساء را برایتان بازگو می کنیم و اندکی در باب شأن نزول آن توضیح خواهیم داد تا ان­شاءالله در صورت تمایل با مراجعه به تفاسیر مختلف، زمینه آگاهی تان را از مسأله مورد نظر افزایش دهید. «و ان خفتم الا تقسطوا فى اليتامى فانكحوا ما طاب لكم من النساء مثنى و ثلاث‏و رباع فان خفتم الا تعدلوا فواحده او ما ملكت ايمانكم ذلك ادنى الاتعولوا؛ و اگر مى‏ترسيد از اين كه (به هنگام ازدواج با دختران يتيم) رعايت عدالت‏ درباره آنها نكنيد، (از ازدواج با آنان صرف‏نظر نمائيد) و با زنان پاك (ديگر) ازدواج كنيد، دو يا سه يا چهار همسر. و اگر مى‏ترسيد عدالت را (درباره همسران‏متعدد) رعايت نكنيد، تنها به يك همسر قناعت نمائيد و يا از زنانى كه مالك آنها هستيد استفاده كنيد. اين كار، براى جلوگيرى از ظلم و ستم، بهتر است‏». (سوره مبارکه نساء، آيه شریفه 3). ابهام آيه از اين نظر است كه آيات سه‏گانه ديگرى كه در اين سوره درباره مطلق‏ يتيم و يا زنان يتيم وارد شده است، ناديده گرفته شده، آنگاه ارتباط جمله جزائيه‏ «(از ازدواج با آنان صرف‏نظر نمائيد) و با زنان پاك (ديگر) ازدواج كنيد» با جمله شرطيه « اگر مى ‏ترسيد از اين كه (به هنگام ازدواج با دختران يتيم) رعايت عدالت‏ درباره آنها نكنيد» به صورت مبهم درآمده است، ولى اگر اين سه آيه بالاخص آيه 127 اين‏ سوره مورد توجه قرار مى ‏گرفت كه قرآن هشدار مى‏دهد مبادا با زنان يتيم ازدواج ‏كنيد و حقوق آنها را رعايت نكنيد، ارتباط دو جمله كاملاً آشكار مى‏گردد. از اين‏ جهت در ترجمه دو جمله "به هنگام ازدواج با دختران يتيم" را ميان پرانتز قرار داديم، زيرا هرچند مضمون لفظى آيه نيست ولى با توجه به قرائن موجود در ديگر آيات، كاملاً جزء مفهوم آيه است. براى این آیه، شأن نزول خاصى نقل شده و آن این که قبل از اسلام، معمول بود بسیارى از مردم حجاز، دختران یتیم را به عنوان تکفّل و سرپرستى به خانه خود مى­بردند و بعد با آنها ازدواج کرده، اموال آنها را هم تملّک مى­کردند و چون همه کار، دست آنها بود، حتى مهریّه آنها را کمتر از معمول قرار مى دادند. هنگامى که کمترین ناراحتى از آنها پیدا مى کردند، به آسانى آنها را رها مى­ساختند و حاضر نبودند حتى به شکل یک همسر معمولى با آنها رفتار نمایند.(1) نکات پایانی دانشجوی گرامی، با توجه به شأن نزولی که ذکر شد، برخی از مواردی که شایسته است در برخورد با همسرتان بدان عنایت داشته باشید، مشخّص گردید. در ادامه پس از دعوت به این اصل کلّی در ازدواج که سعی نمایید با همسرتان «حسن معاشرت» داشته باشید، به دو نکته مهم درباره یتیمان که حاصل جمع­بندی مضمون آیاتی از کلام­الله مجید است، اشاره نموده و حدیثی از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله را در این زمینه به شما هدیه می­نماییم : 1. برطرف كردن نیازهای مالی آنها. 2. جبران كمبودهای عاطفی آنان. روایاتی كه از پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ و ائمه معصومین ـ علیهم السّلام ـ در این باره رسیده فراوان است. در این احادیث، ضمن توصیه نسبت به یتیمان، آثار نیك و اجر و پاداش عظیمی را در این مورد نوید می­دهد كه تنها به ذكر یک مورد از این آثار(ورود به بهشت) اكتفا می­كنیم : رسول گرامی ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند : « من كفَّل یتیماً و نفقته كنت أنا و هو فی الجنَّه كهاتین و قرن بین اصبعیه المسبّحه و الوسطی؛ كسی كه یتیمی را سرپرستی كند و عهده دار نفقه و مخارج او گردد، من و او در بهشت پهلوی یكدیگر هستیم. سپس انگشت سبّابه و انگشت وسطی را پهلوی هم گذاشت و فرمودند : مانند این دو كه پهلوی یكدیگرهستند. (2) موفق باشید. باز هم با ما مکتابه کنید. پی نوشت ها : 1. «فقه القرآن» قطب راوندى، ج 2، ص 95، 96 و 97; «تفسیر قرطبى»، ج 5، ص11; «تفسیر آلوسى»، ج 4، ص189 و «مجمع البیان»، ذیل آیه مورد بحث. 2. قرب الاسناد، صفحه 45. نویسنده : رضا وظیفه مند

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#حقوق همسران