خيلي از مرگ مي ترسم ...


سؤال :

تازگي ها خيلي از مرگ مي ترسم و دائم استرس دارم، آرامش ندارم، چكار كنم؟


جواب :

با سلام و سپاس از اينكه مركز ما را براي پاسخ و راهنمايي برگزيده ايد. پرسشگر گرامي در راستاي پاسخ به سوال شما، من در ابتداي سخن مقدمه اي كوتاه مطرح مي نمايم و سپس به مواردي كه شما در پرسش خود مطرح كرده ايد مي پردازم. مرگ يكي از رخدادهاي زندگي و از سنت هاي قطعي نظام افرينش است. به رغم عموميت اين پديده، مرگ عزيزان و يا فكر مرگ براي اغلب افراد اضطراب آور است. اين اضطراب عوامل متعدد شناختي، عاطفي و رفتاري دارد؛ شايد عمده ترين عامل آن وحشت از نابودي و گرايش به جاودانگي است. لذا اگر افراد نگرش خود را نسبت به مرگ اصلاح كنند و اين حقيقت را دريابند كه مرگ فنا و نابودي نيست بلكه انتقال از حالي به حال ديگر است اين نگراني ها و وحشت ها برطرف مي شود. ترس از مرگ يك نوع از انواع ترس است و ترس يكي از شاخه هاي اضطراب (دلشوره) به شمار مي‌رود‌؛ اضطراب در حد اعتدال به عنوان يكي از نعمت ها و عطيه هاي بزرگ خداوند حكيم به انسان به حساب مي آيد، به گونه اي كه مي‌توان گفت اگر اضطراب را از وجود انسان حذف كنيم درب بسياري از چيزهاي خوب كه انسان در زندگي نياز مبرم به آنها دارد بسته مي‌شود، و فقدان اضطراب مي تواند ما را با مشكلات و خطرات قابل ملاحظه اي مواجه نمايد؛ اگر اضطراب نباشد كارمند بر سر كار حاضر نمي شود و يا كارش را درست انجام نمي دهد، دانش آموز درس نمي خواند و مادر به خوبي از فرزندش مراقبت نمي كند، راننده لوازم ايمني راه را با خود برنمي دارد، مرد خانه براي امرار معاش خانواده تلاش نمي كند و بطور خلاصه بايد گفت كه بسياري از فعاليت ها بشري تعطيل مي‌شود و در نهايت انسان گامي به هلاكت نزديكتر مي شود. بنابراين ترس و اضطراب به منزله بخشي از زندگي هر انسان و يكي از مولفه هاي ساختار يك شخصيت نرمال است؛ و براي همين، ترس و اضطراب تا حد نرمال آن بهنجار و مثبت است، چرا كه اين فرصت را براي افراد فراهم مي اورد تا مكانيزم هاي سازشي و پيش بيني هاي لازم جهت موقعيت جديد را انجام دهند و حتي موجب ايجاد سازندگي و خلاقيت در فرد مي شود؛ اما ما يك نوع ترس مرضي كه شاخه اي از اضطراب مرضي است را نيز داريم. همانگونه كه گفته شد همه مردم ترس را تجربه مي كنند، اما اگر حالت ترس جنبه مزمن و مداوم پيدا كند، در اين صورت مرضي محسوب مي شود و نه تنها نمي توان آن را مثبت و سازنده دانست بلكه موجب استيصال گسترده فرد در امور مختلف فردي وتعاملات اجتماعي او شده و او را از رسيدن به هدفش باز مي دارد. حال با اين مقدمه كوتاه به پاسخ پرسش شما مي‌پردازيم : پرسشگر گرامي؛ اگر ترس و دلشوره و ترس شما از مرگ موجب مي گردد كه هميشه به ياد آخرت باشيد و سعي نماييد كه كارهاي خود را طوري تنظيم نماييد كه آخرت‌تان آسيب نبيند و متضرر نشويد، پس خوشا به حالتان، زيرا كه ويژگي يك مومن را پيدا كرده ايد، زيرا طبق فرمودة قرآن و روايات، مومن بايد هميشه نگران اين باشد و ترس اين ‌را داشته باشد كه مبادا آخرتش هم آغوش با رنج وعذاب گردد؛ لذا براي دفع و رفع اين نگراني هميشه سعي مي‌كند رضايت پروردگار را جلب نمايد و از كارهايي كه عاقبت او را قرين عذاب الهي كه بسيار وحشت زا و سخت است، دوري نمايد. اين چنين شخصي هرگز نبايد از مرگ بترسد زيرا با مرگ حيات جاويد و جديد و بي دغدغة او شروع مي شود. شما براي اينكه شناخت تان در اين باره بيشتر شود مي توانيد به كتابهايي كه ويژگي هاي بهشت را برشمرده اند مراجعه نماييد تا از جايگاه و موقعيت مومنان كه انشاء الله خودتان نيز از آنان هستيد واقف شويد تا ببينيد كه مرگ چه چيز گرانبها، مطلوب و لذت بخشي را براي مومن به ارمغان مي آورد و مومن با مرگ به چه زندگي خوش و راحتي مي رسد كه قابل مقايسه با زندگي اين دنيا نيست؛حضرت اميرالمونین علی (ع) در روايتي كه از ايشان نقل شده مي فرمايند : دنيا بهشت كافر است و زندان مومن؛ زيرا مومن مي داند كه با مرگ خود به چه مرحله اي صعود خواهد كرد و بهشت كافر است چون كافر با مرگ به چنان عذابی دچار خواهد شد كه آرزو می كند كه اي كاش هيچ وقت از مادر متولد نمي شد و يا اي كاش مشتي خاك مي بود. پس كسي كه بايد از مرگ بترسد كافر است نه مومنيني امثال شما. من مثالي براي روشن تر شدن موضوع مي آورم تا شناخت شما به مساله مرگ اصلاح شده و تقويت يابد تا اميدتان تقويت شده و خوف‌تان تبديل به دلگرمي و اضطراب‌تان تبديل به آرامش گردد. انسان همانند كودكي در جنين مادر است و شما وقتي كه از جنين بپرسيد كه آيا مايل است از محيطي كه تغذيه او خون است و اطرافش تنگ و تاريك جدا شود و يا نه؟ او با اطمينان به شما خواهد گفت بهترين مكان همين محيط من است و بهترين غذا نيز همين خوني است كه من مي خورم و هنگام تولد نيز گريه اي از سر اعتراض سر مي‌دهد كه چرا مرا از محيطي كه در آن راحت بودم جدا كرديد؛ ولی وقتي به اين جهان وارد مي شود كم كم مي بيند كه اين جهان و غذاهاي موجود در آن از جهت كيفيت و كميت اصلا قابل مقايسه با جهاني نيست كه قبلا در آن به سر مي برده است. جناب مولانا در مثنوي معنوي خويش با الهام گرفتن از قرآن و راويات، مراحل تحول انسان را از وقتي كه جزو جامدها بوده، تا انسان شدن، بر مي شمرد و مي گويد كه ما اول از جماد بوده ايم به اين معني كه ما اول در خاك كه از جمادات است اسكان داشته ايم و سپس از طريق ريشة گياهان به بدن گياه منتقل شده و از حالت قبلي مرده و به گياه تبديل شده ايم و سپس حيوانات با خوردن ما باعث شده اند كه از حالت قبلي خود كه گياه بوده ايم بميريم و در قالب جديدي كه حيوانيت است و از جهت رتبه بهتر و بالاتر از گياه است ظاهر شويم و سپس پدر و مادر ما گوشت حيوانات را خورده اند و ما از اين طريق وارد صلب پدر و رحم مادر شده ايم و با دميده شدن روح در ما، در قالب انسان در آمده ايم؛ و لذا وقتي پشت سر خود نگاه مي كنيم هيچ گاه مردن باعث نابودي و نقصان ما نشده بلكه به يك مرتبه بالا تر از جايگاه قبلي خود صعود كرده ايم، پس نبايد از مردن بترسيم چون با هر بار مردن زندگي ما به نحو برتر و بالاتري ادامه يافته است. براي همين، مومن نبايد از مردن بترسد چون با مرگ به چيز بهتر و بالاتري كه اصلا قابل مقايسه با اين جهان از جهت كيفيت و كميت نيست دست مي يابد. اما آنچه كه شما در پرسش خود مطرح كرده ايد ترس و اضطرابي بيش از حد مجاز را نشان مي دهد و حكايت از مرضي بودن و منفي بودن مقداري از ترس و اضطراب شماست. براي فائق آمدن بر اين جنبه ترس‌ تان از مرگ، راهكار هايي با مباني روانشناختي همانند غرقه سازي و حساسيت زدايي منظم پيشنهاد مي شود : 1- يك راهكار اينست كه برنامه اي بريزيد كه گاهي اوقات سري به قبرستانها بزنيد و در ميان قبرها قدم بزنيد و تفكر كنيد، تا كم‌كم متوجه شويد كه مرگ و به عبارت ديگر سفر كردن از اين جهان به آن جهان سرنوشت محتوم هر انساني است. اين برداشت شما از مرگ باعث مي شود كه به جاي ترس مرضي از مرگ، ترس مثبت و اضطراب سازنده از مرگ داشته باشيد و سعي نماييد كه در زندگي توشه‌اي در خور براي آخرت فراهم كنيد تا همانطور كه در سياحت غرب آمده اعمال نيكتان در آن سوي، به دادتان برسند. 2- راهكار ديگر اينست كه سعي نماييد در تشييع جنازه ها شركت كنيد. زيرا اين نيز باعث مي شود انس و الفت بيشتري با واقعيتي به نام مرگ و يا همان هجرت به سوي ديگر پيدا كنيد و بعد از مدت مديدي كه با اين واقعيت كنار آمديد سعي نماييد بر سر بالين مرده نيز حاضر شويد تا ببينيد كه مرگ هيچ ترس و واهمه اي در بر ندارد. اين امر باعث مي شود كه مسئله مرگ عادي تر برايتان جلوه كند و هضم آن برايتان راحت تر شود. 3- راهكار ديگر خواندن كتابهايي در مورد كساني است كه به نحوي چشمشان به عالم ديگر باز شده و يا مكاشفاتي در باره آن داشته‌اند. ترس از رانندگي تا زماني دوام دارد كه شخص اقدام به رانندگي نكرده است و به مجرد درگيرشدن شخص با رانندگي و نشستن او پشت فرمان، كم كم ترس او نيز مي ريزد. 4- راهكار ديگر كه روانشناسان از آن به دي‌بريفينگ ياد مي كنند اينست كه بعد از خواندن اينگونه كتابها و تسلط نسبي به حالات مرگ و حين مرگ و بعد از مرگ، سعي نماييد گاهي از اوقات اين مراحل را براي خود تصور كنيد؛ يعني با تمام جزيات تصوركنيد كه مثلا ابتدا حال تان متغير شده و سپس شما را به عنوان كسي كه در حال مرگ است، رو به قبله خوابانيده اند، ناگهان حضرت عزرائيل بر بالين‌تان حاضر مي شود تا روحتان را از بدنتان جدا كند. در اين حين حضرت علي عليه السلام وارد مي شوند و تبسمي به شما مي كنند كه آرامش عجيبي بر شما حكمفرما مي شود و سپس رو به حضرت عزرائيل مي فرمايند كه اين شخص از محبين ماست پس جان او را به راحتي بگيريد و بعد از آن دو ملك وارد مي شوند و به دستور حضرت علي عليه السلام شما را به باغي بسيار زيبا و با طراوت منتقل مي كنند كه تا برپايي قيامت در آن جا باشيد. آن دو ملك به شما مي گويند كه چون در دنيا به نيكي زيسته ايد و هميشه دست نيازمندان را گرفته و به خاطر خدا جهاد كرده و سخت كوشيده ايد تا اسلام و مسلمانان در جهان سر افراز شوند اين باغ بهشت گونه گوارايتان باد و ... 5- ديدن ( فیلم هایی که در این باره ساخته شده) و يا گوش كردن (نوارهای مربوطه) و يا خواندن كتاب سياحت غرب تاليف آيت الله ميزا نجقي قوچاني كه بنا به فرموده شهيد مطهري ايشان اين مطالب را در عالم مكاشفه ديده اند (عالم مكاشفه عالمي است كه خداوند در آن به عرفاء برخي از حقايق غيبي را نمايان مي كند) مي تواند شما را در مواجهه با اين حقيقت ياري نمايد. زيرا يكي از تكنيك هاي روانشناسان براي درمان ترس، مواجهه است. همانطور كه عرض كردم هرگز اصل تدريجي بودن در مواجهه با مرگ را نبايد از ياد ببريد. پس اول بايد مدتي به قبرستان برويد و سپس در تشييع جنازه ها حاضر شويد و بعد از مدتي كه احساس كرديد مسئله مرگ برايتان عادي تر شده مراحل بعد را پي گيري نماييد. موفق باشید. بی صبرانه منتظر مکلاتبات بعدی شما هستیم. نویسنده : غلامرضا مهرانفر

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#ترس و هراس