پيام دادن به نامحرم برایم عادت شده ...


سؤال :

سلام. دختری 18 ساله هستم که پيام دادن به نامحرم برایم عادت شده است؛ فكراي زشتي ناخودآگاه مياد سراغم. تو رو خدا بگين چيكار كنم؟


جواب :

با سلام و سپاس از اينكه مركز ما را براي پاسخ و راهنمايي برگزيده ايد. پرسشگر گرامي سوال شما به دو بخش تقسيم مي شود : 1. عادت كردن به فرستادن پيامك به نامحرم؛ 2. آمدن فكرهاي آلوده و زشت به ذهن تان بصورت ناخود آگاه؛ لذا ما نيز در دو قسمت به پاسخ سوال شما مي پردازيم. *** ترك عادت البته اگر در مورد خودتان و عادت و زمان ابتلا و شدت آن و عوامل موثر در ايجاد و ادامه و تشديد آن توضيح كافي به ما داده بوديد ما بگونه بهتري مي توانستيم ياري گر شما باشيم. به هر حال نکاتی ارائه می گردد که امید است مفید واقع شود : 1. اگر عادت بد را صرفاً به منزله يك رفتار آموخته در نظر بگيريم, مي بايست براي از بين بردن آن از فنون تغيير رفتار استفاده كرد. به طور كلي بر اساس نگاه روانشناسان رفتارگرا، رفتار ما برآيند سه چيز است : محرك، پاسخ، نتيجه. اين برآيند به دو نوع مي تواند در حيطه يادگيري مطرح شود كه عبارتند از : الف) شرطي سازي نوع اول (کلاسیک) : اين نوع شرطي سازي در اثر همزماني و جايگزين شدن يك محرك خنثي كه در حالت عادي نمي تواند پاسخي ايجاد كند با يك محرك ديگر كه خود به خود و بطور طبيعي پاسخ ايجاد مي كند، صورت مي گيرد كه در اين فرايند، محرك دوم به شكل محرك شرطي در مي آيد كه خود مي تواند پاسخ مربوط به محرك غير شرطي را ايجاد كند. مثلاً معده سگ گرسنه با ديدن غذا شروع به ترشح آنزيم مي كند حال اگر همراه با آوردن غذا براي سگ زنگي را به صدا در آوريم و سپس بعد از مدتي حتي بدون اينكه براي سگ غذا بياوريم، زنگ را به صدا در آوريم معده سگ شروع به ترشح آنزيم مي كند در حالي كه محرك واقعي حذف شده و محرك شرطي كه غير واقعي است جايگزين آن شده است. ب) شرطي سازي نوع دوم (فعال) : اين نوع شرطي سازي كه بيشتر درباره عادات مورد نظر است، درواقع همان قضيّه پاداش و تنبيه است؛ بدين ترتيب كه اگر شما رفتاري را انجام دهيد و در نتيجه آن تقويت شويد (پاداش دريافت كنيد) احتمال بروز آن رفتار در شما افزايش مي يابد و اگر در نتيجه آن رفتار تنبيه شويد، احتمال بروز آن در شما كاهش مي يابد. مانند زماني كه شما در دوره كودكي بارها و بارها براي آنكه كلامي كودكانه بر زبان آورديد، تشويق شديد و به همين دليل از صحبت كردن به عنوان ابزاري براي دريافت تقويت استفاده كرده ايد و يا... . از همين دو اصل - به خصوص اصل دوم - مي توان به عنوان روشي براي از بين بردن رفتار نيز استفاده كرد كه روانشناسان آن را اصطلاحًا فرايند «خاموش سازي رفتار» مي نامند. در همين راستا شما را به انجام دو تمرين عملي دعوت مي كنم : - خاموش سازي از طريق ايجاد درد بدن ترتيب كه يك كش لاستيكي بر دست راست خود ببنديد, هرگاه اعمال مورد نظر (رفتار عادت گونه) را از خود بروز داديد، كش را بكشيد و رها كنيد. اين فرايند از طريق ايجاد درد به شما يادآوري مي كند كه از تكرار رفتار بپرهيزيد. - خاموش سازي از طريق از دست دادن مي توانيد هرگاه به رفتار مورد نظر مبادرت كرديد, به عنوانجریمه، مقدار مشخصی پول به داخل يك صندوق (مثلاً صندوق صدقات) بيندازيد 2. اگر فرايند كنار گذاشتن يك عادت بد را با يك فرايند تصميم گيري و اقدام عملي برابر بدانيم، پس آنگاه مي بايست بر مراحل تصميم و تصميم گيري واقف باشيم. فرآيند تصميم گيري و اجراء : الف) درك نياز به تغيير ب) اراده تغيير پ) هدف گذاري ت) برنامه ريزي ث) اقدام عملي ج) باز بيني * درك نياز به تغيير و اراده آن : به طور كلي افراد در چند صورت در جهت تغيير رفتار خود قدم برنمي دارند : - ناديده گرفتن مشكل: من چاق نيستم. - ديدن مشكل و ناديده گرفتن اهميت آن : من چاق هستم ولي مهم نيست. - ديدن مشكل، درك اهميت موضوع و ناديده گرفتن امكان تغيير آن : من چاق هستم و اين خوب نيست و به من ضرر مي زنه ولي چاقي كه درمان نداره. - ديدن مشكل، درك اهميت آن، پذيرش وجود راه هاي تغيير و ناديده گرفتن توان خود براي تغيير دادن : من چاق هستم و اين خوب نيست، به من ضرر مي زند. راه هايي هم براي لاغرشدن هست ولي از من ساخته نيست. اگر فردي هر يك از موارد بالا را داشته باشد، در واقع در مسير تغيير عمل نمي كند و به درك واقعي نمي رسد. پس اگر شما موانع ذكر شده را در خود مي بينيد بايد به شناسايي و حذف آنها اقدام نماييد. * هدف گذاري و برنامه ريزي : در اين راستا مي بايست به ويژگي هاي هدف اشاره داشت كه عبارتند از : - عيني بودن : هدف مي بايست قابل لمس و مشخص باشد. من مي خواهم 20 كيلو اضافه وزن خود را كاهش دهم و يا من هيچ گاه نمي توانم بگويم مثلاً براي لاغر شدن نمي‌خواهم هيچ چيز بخورم. بلكه صرفا مي بايست روي تغذیه خود كنترل داشته باشيم. - زمان دار بودن : هدف مي بايست زمان دار باشد. من مي خواهم 20 كيلو از وزن خود را تا تاريخ 1/ 1392/04 كاهش دهم. - متناسب بودن : هدف مي بايست با ويژگي هاي شما، جامعه و زمان متناسب باشد؛ براي مثال اگر من اين طور بيان كنم كه مي خواهم 20 كيلو از وزن خود را در طی دو روز كاهش دهم ، هدف گذاري من متناسب با زمان نيست زيرا يا نمي توانم و يا آسيب جسمي مي بينم. - قابل تجزيه بودن به اهداف كوچكتر؛ مثلا هر هفته 2 كيلو. - در تضاد نبودن با طبيعت انسان. برنامه در واقع راه رسيدن به هدف است و برنامه ريزي چگونگي به كارگيري منابع براي رسيدن به هدف است به طوري كه با كمترين هزينه بيشترين سود را به دست آوريم. برنامه بايد با هدف هم راستا بوده و قابل انعطاف باشد. 3. حرف آخر اينكه بسته به نوع عادت شكل گرفته و ميزان ريشه دار بودن آن تغيير يا ترك عادت مستلزم تمرين و ممارست زياد است. ***آمدن فكرهاي آلوده و زشت به ذهن اكثريت قريب به اتفاق مردم معمولاً نمي دانند كه در ذهنشان چه مي گذرد و از اين مهمتر حتي نمي دانند كه اين افكار چه تاثيري مي توانند بر عملكرد و رفتار و طرز برخورد آنها و محيط اطرافشان داشته باشد و بسيار جاي خوشحالي است كه شما به اين مسئله واقف بوده و مي خواهيد اطلاعاتي را در مورد آن كسب كنيد. اما بهتر بود واضحتر مطرح مي نموديد كه منظورتان از افكار آلوده چیست؛، زيرا افكار آلوده شامل طيف وسيعي از افكار نادرست مي شود كه مي تواند سلامت روان ما را به خطر انداخته و مانع رسيدن انسان به قله هاي رفيع معنويت گردد. يك طيف از اين افكار آلوده مربوط به غلط هاي شناختي است كه در طول زمان و به واسطه تربيت غير استاندارد، الگو برداري هاي غلط و ... در ذهن ما شكل گرفته اند، و چون افكار، منشاء رفتار به حساب مي آيند اين غلط هاي شناختي مي توانند موجب نابساماني هاي رفتاري ما بگردند. براي مقابله با اين مشكل لازم است كه شخص با يك مشاور رواندرمانگر كه با فنون سي بي تي (رفتار درمانی شناختی) آشنا مي باشد تماس بگيرد تا وي در طي مصاحبه هاي مختلف و جلسات متعدد به شناسايي اين روانبنه هاي غلط شناختي بپردازد و شناخت هاي صحيح را جايگزين آنها بگرداند. هم اكنون اين روش در روانشناسي اسكيما تراپي خوانده مي شود و مراد از آن حذف روانبنه هاي غلط و جايگزيني روانبنه هاي درست به جاي آنها مي باشد تا بدين وسيله رفتار فرد با خود و محيط وي اصلاح گردد. طيف ديگري از افكار آلوده مربوط به مسائل جنسي مي‌شود. كشش جنسي يكي از كشش هايي است كه خداوند حكيم در سرشت موجودات زنده براي تداوم نسل قرار داده كه قرآن كريم در آيه 36 سوره مباركه يس و آيه 49 سوره مباركه ذاريات و آيه 39 سوره مباركه قيامت وآيه 72 سوره مباركه نحل و ... بدان اشاره كرده است و جهت پيشگيري از بروز نابساماني ها، كانالهايي سالم براي هدايت و ارضاء آنها تعريف كرده است، اما برخي از افراد به واسطه بي اطلاعي از اين كانال ها و ناآگاهي از دستورات اسلام، پيرامون بهداشت جنسي، دل و افكار خود را درگرو شيطان مي‌نهند و او نيز به اقتضاي قَسَمي كه براي منحرف كردن انسان ياد كرده! آنها را به بيراهه هاي خطرناك مي‌كشاند. در واقع ذهن ما مانند يك توري مشبك است كه افكار مزاحم جنسي و غير جنسي بدون كوچك ترين اصطكاكي از آن مي گذرند. به همين دليل براي كنترل اين افكار بايد افكار جنسي را ساده سازي و بي اهميت سازي كرد. هر گونه بغرنج سازي و جدي سازي افكار جنسي به تشديد آن ها مي انجامد. بسياري از افراد موفق در اين زمينه در زمان مجردي به خود مي قبولانند كه امور جنسي در این دوران مطلوبيت خاصي ندارد و پيروي از راهكارهاي اسلام را در جهت حفظ عفت و يا ازدواج به موقع در پيش مي گيرند، و بازيچه هوي و هوس شدن را دون شأن انساني خود مي دانند. آن ها با اشتغال ذهني به امور موافق شأن خود به حذف كارآمد افكار جنسي ناسالم مي پردازند و براي گشايش در كار ازدواج شان به خداوند بزرگ توكل كرده و از معصومين عليهم السلام ياري مي طلبند. ايجاد اين حالت ناممكن نيست زيرا اگر ناممكن بود ، خالق انسان ، وي را در صورت عدم دسترسي به ازدواج ، امر به عفت ورزي نمي نمود؛ وانگهي همانگونه كه از معناي لغوي آن نيز بر مي آيد ، عفت به معناي سركوبي قواي غريزي در اين زمينه نيست بلكه به معناي جلوگيري فزون طلبي انحرافي آن است زيرا انسان به وسيله اراده و با اتكاء به ايمان و عقل قادر به مديريت بر قواي غريزي خويش است و اين مديريت به معناي تعطيلي اين قوا نيست و اصولاً اين قوا تعطيل بردار نيست بلكه به معناي ايجاد راهكارهايي براي مديريت مقطعي و گذر از مرحله سختي ها تا رسيدن به مرحله ازدواج است .لذا حفظ عفت و کنترل شهوت از سختي اين امر مي كاهد، پس باید به آن اهتمام ورزید. *** در پايان هم چند تكنيك پيرامون كنترل افكار مزاحم به شما ارائه مي كنم : 1. توجه برگرداني فعال؛ به صورت ارادي به چيزي توجه كنيد كه مثبت است. پژوهش ها نشان داده اند افرادي كه از اين شيوه استفاده مي‌كنند، طول مدت افسردگي آنها خيلي كمتر از كساني است كه از شيوه‌ مقابله‌ با وسواس فكري استفاده مي‌كنند. 2. با در پيش گرفتن فعاليت ذهني ديگري موقتاً از آن حالت كناره گيري كنيد؛ شما مي‌توانيد به بازي هاي فكري بپردازيد. تلويزيون ببينيد. يك فايل صوتي بشنويد كه مستلزم به كارگيري فكر شماست. تلفن را برداريد و به دوستان و فاميل زنگ بزنيد. خلاصه فقط ذهنتان را بي دليل و يا با هر چيز كوچكي مشغول به هرچيزي كنيد غير از آن فكر مزاحم و وسواسي. 3. قلم و كاغذ به دست گيريد و همگي افكار منفي خود را بنويسيد؛ نوشتن بار سنگين افكار را سبك كرده و گاه با خواندن نوشته ها ممكن است شما را به خنده يا شگفتي از افكار غيرمنطقي خود وا دارد. در عين حال وقتي فكرتان را نوشتيد راحت تر مي‌توانيد آن را بررسي كنيد و خطاهايش را شناسايي نماييد. 4. دست زدن به يك فعاليت موازي؛ با دست زدن به يك فعاليت ديگر كه شما را در حالت تمركز بر موضوع ديگري قرار دهد، مي‌توانید موجب فاصله خود از حالت وسواس فكري شوید. مطالعه يك رمان جذاب در يك محيط عمومي مثل كتابخانه، ورزش، فعاليت هاي اجتماعي، پرهيز از تنهايي، پرهيز جدي از بيكاري، زيرا فكر زائد مال وقت زايد است، سرزدن به خويشان و دوستان، تعمير و به اصطلاح ور رفتن با وسايلي كه علاقه به تعمير آنها داريد، ساختن وسايل الكترونيكي ساده، همه و همه از فعاليتهايي هستند كه مي تواند از انحراف فكر شما به سوي افكار وسواسي جلو گيري نمايند. 5. و در پايان اينكه اگر اين حالت در شما بسيار قوي است و واقعاً با تكنيك هاي ياد شده از پس آن بر نمي آييد ابتدا به يك متخصص اعصاب و روان (روانپزشك) مراجعه نماييد تا وي با تجويز چند قرص ساده به كنترل حالات منفی شما بپردازد و بعد از يكي دو هفته كه از مصرف قرص ها گذشت و شما اندكي برخود مسلط شديد راهكارهاي گفته شده را پي گيري نماييد تا درمان كامل گردد. نویسنده : غلامرضا مهرانفر

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#وسواس