وسواس عملی


سؤال :

مدتى است كه دچار شك و ترديد شده‏ام شك در تميز بودن بدن، لباس خود و ديگران و حتى شك به صندلى‏هاى اتوبوس و مينى بوس كه آيا تميز هستند يا نه و همين شك باعث شده دچار گناه بزرگ اسراف شوم! اين شك باعث تنفر من از شوهر و تنفر شوهر از من شده است ببخشيد مى‏خواهم بى‏پروا صحبت كنم مى‏خواهم با شما راحت صحبت كنم مرا ببخشيد. خدا نكند چيز نجسى با بدنم تماس پيدا كند توالت كه مى‏روم در، ديوار، آفتابه و همه چيز را نجس مى‏دانم! اگر لباسم به آفتابه يا ديوار توالت برخورد كند حتماً، بايد درآورم و بشويم بعد از توالت چه چيز نجس (مثلاً پاشيدن آب از كاسه توالت) به پايم برسد چه نرسد، بايد مدت‏ها پاهايم را بشويم با آب خالى هم دلم راضى نمى‏شود. بايد حتماً با ريكا يا مايع صابون بشويم، آن هم نه يك‏بار نه دوبار ؛ بلكه شايد ده بار خودم هم از اين وضع خسته شده‏ام ؛ با توجه به اينكه الان حامله هستم و خم شدن برايم مشكل است ولى توجهى به اين چيزها ندارم! حتماً بايد بعد از توالت پاها و دست‏هايم را چندين بار آب بكشم! فكر مى‏كنم نجاستى در عمق دست و پايم فرو رفته كه با يك بار دوبار پاك نمى‏شود! غسل جنابت كه مى‏خواهم بكنم بايد دوبار بدنم را ليف و صابون دو سه بار زير آب بگيرم و چندين بار غسل كنم تا دلم راضى شود. سر شوهرم داد مى‏زنم مبادا بدنت حين حمام رفتن به در، ديوار يا جايى برخورد كند، حتى چهارچوب‏هاى در را نجس تصور مى‏كنم! موقع رد شدن لباسم را جمع مى‏كنم كه مبادا لباسم با چارچوبه در يا ديوار تماس پيدا كند. راستش را بخواهيد اين كارها فقط براى اين است كه فكر مى‏كنم اگر اين كارها را انجام ندهم، نمازم مورد قبول واقع نمى‏شود. همين كارها باعث شده نماز خواندن برايم سخت باشد، موقع وضو چندين بار شك مى‏كنم، وضو كه تمام مى‏شود، شك مى‏كنم، نكند لاى انگشتانم را دست نكشيدم، نكند! مسح سر يا پا را انجام ندادم، براى هر نماز بايد دو يا سه بار وضو بگيرم تا دلم راضى شود. حال نماز را كه شروع مى‏كنم، شك در نماز شروع مى‏شود، مجبورم يك نماز را چندين بار بشكنم و هر نمازى را دو يا سه بار بخوانم ؛ از شما مى‏خواهم مرا راهنمايى كنيد.


جواب :

پاسخ:مؤثرترين عاملى كه در درمان اين بيمارى مؤثر است، تصميم جدى خود شما است. اگر واقعاً مى‏خواهيد خود و خانواده و اطرافيان را از عوارض اين بيمارى نجات دهيد، عزم خود را جزم كنيد و مطمئن باشيد كه با پشتكار و حوصله، به تدريج مشكل شما حل خواهد شد. يكى از آفت‏هاى درمان وسواس اين است كه درمان جو كمتر به توصيه‏هاى درمان‏گر توجه مى‏كند و محور مقابله با مشكل را تفكر و فهم خود قرار مى‏دهد! حال آنكه يكى از عوامل اصلى در به وجود آمدن بيمارى وسواس، تفكر نادرست و شناخت غلط بيمار است. بنابراين: گام اول، اولين اقدام براى حل مشكل اين است كه فرد وسواسى، بايد تفكر، منطق و نگرش خود را اصلاح كند، وگرنه حاصل تفكرات نادرست و منطق اشتباه، چيزى جز همان افكار وسواسى نيست. اگر بپذيريد كه شما در حال حاضر در محاصره افكار تكرارى و اجبارى اشتباه هستيد، پس بايد اول افكار خود را كنترل و آنها را اصلاح كنيد. گام دوم، اصلاح و تغيير شناخت نسبت به احكام و مناسك دينى است. همان طور كه در ساير امور به نظر كارشناس مراجعه مى‏شود، در مسائل دينى نيز بايد به كارشناس دينى (مجتهد جامع‏الشرايط) مراجعه شود و هر چه او گفت، طبق آن عمل گردد. گام سوم، اين است كه بايد علت اصلى اين بيمارى را شناسايى كنيم. تقريباً همه متخصصان ريشه وسواس را اضطراب مى‏دانند، بنابراين وسواس زير مجموعه بيمارى‏هاى اضطرابى است: كه ريشه آن بايد شناسايى شود. با توجه به آنچه گفته بيان شد، چاره‏اى نيست جز اينكه شما به روان پزشك يا روان شناس بالينى مراجعه و به صورت حضورى، مشكل خود را مطرح كنيد و طى جلسات متعدد به حل آن بپردازيد. ما تنها مى‏توانيم شما را راهنمايى كنيم؛ اما درمان چيزى بيش از راهنمايى است و بايد در يك بستر مناسب انجام گيرد. بر اين اساس نكاتى چند به عنوان راهنمايى بيان مى‏شود تا زمينه‏اى براى درمان اصلى شما باشد: الف. بدانيد كه وسواس يك مرض جسمى و روحى است كه بايد به متخصصان اعصاب و روان مراجعه كنيد تا معالجه آن، به راحتى صورت گيرد. ب. از نظر شرعى وسوسه از شيطان است و نبايد از آن پيروى كرد. در روايت آمده است كه: «شيطان دوست دارد شما از او پيروى نماييد». پيامبر اكرم(ص) فرموده است: «مقدار آب لازم براى وضو حدود يك كيلو و براى غسل حدود سه كيلو است»(وسائل الشيعه، ج 1، ص 512، ح 3) بعد مى‏فرمايد: «مردمى بعد از من مى‏آيند كه اين مقدار را كم مى‏شمارند، اينها از امت من نيستند». ج. اسلام دين سهل و آسانى است كه خود پيامبر(ص) مى‏فرمايد: «من براى شما يك دين آسان آورده‏ام» حال اگر بنا باشد يك وضو و يا غسل، اين قدر وقت انسان را بگيرد و به اين اندازه مشكل باشد، اين چه دين آسانى خواهد بود؟ از طرفى اگر كسى خلاف آنچه كه پيامبر(ص) و ائمه(ع) دستور داده‏اند، عمل كند، اين دهن‏كجى به آنان محسوب مى‏شود و گناه بزرگى است!! براى مثال پيامبر(ص) مى‏فرمايد: «چيز نجس را بعد از برطرف شدن عين نجاست، يك مرتبه كه زير آب جارى شستيد، پاك مى‏شود»(همان.) ، آن وقت اگر شما بيشتر از اين مقدار آب مصرف كرديد، خداى ناكرده اهانت به پيامبر(ص) است (زيرا معنايش اين است كه آنچه پيامبر(ص) فرموده، درست نيست و اين كار من صحيح است)!! از طرفى مصرف بيشتر از مقدار لازم آب اسراف است كه از گناهان كبيره محسوب مى‏شود. با توجه به آنچه گفته شد، بايد بگوييم وضو و غسل به آن كيفيتى كه شما نوشته‏ايد، لازم نيست و هيچ مجتهدى چنين كارى را اجازه نداده است. بنابراين سعى كنيد به طور معمولى و مثل ديگران وضو و غسل را انجام دهيد و شستن داخل گوش و بينى لازم نيست و شستن ظاهر آن كفايت مى‏كند. مراحل اصلى غسل (كه در چند دقيقه به پايان مى‏رسد)، عبارت است از: 1. نيت ؛ براى نيت لازم نيست گوش‏ها را بگيريد و به زبان چيزى بگوييد ؛ بلكه همين مقدار كه قلباً مى‏دانيد براى چه كارى به حمام آمده‏ايد و نيت شما انجام غسل است، كفايت مى‏كند. 2. بعد از نيت سر و گردن را بشوييد. 3. بعد تمام طرف راست تا كف پا و سپس تمام طرف چپ را بشوييد. پس دقت‏هايى كه نوشته‏ايد، هيچ لزومى ندارد و وظيفه شما اين است كه به طور معمولى غسل كنيد و به شك‏هاى خود اعتنا نكنيد ؛ زيرا شك آدم وسواسى، هيچ اعتبارى ندارد، شما اگرچه به نظر خودتان غسل باطل انجام مى‏دهيد، باز نبايد اعتنا كنيد و از اين به بعد به طور معمولى غسل كنيد و مسئوليت آن را ما به عهده مى‏گيريم. د. همان طور كه مى‏دانيم در زمان پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) با اينكه آب لوله‏كشى و امكانات بهداشتى فعلى موجود نبود، مسلمانان به طور عادى زندگى مى‏كردند و در خصوص طهارت و نجاست مشكل خاصى نداشتند. ه . توجه به اينكه يقين شخص وسواس، براى وى معتبر نيست؛ بلكه در پاك شدن و نجس شدن اشيا، بايد به نظر عرف مراجعه كند و در آب كشيدن اشيا و انجام غسل، به طور عادى و مانند عرف عمل كند. و. خداوند تكليف شاق براى بندگان خود معين نكرده است؛ بنابراين عزم خود را جزم كنيد و تصميم بگيريد بر اين دشمن درونى غلبه نماييد. به برنامه‏ها و راه‏كارهاى زير عمل كنيد و به حصول نتيجه يقين داشته باشيد: 1. ذكر «لا اله الا اللَّه» و «لا حول ولا قوه الا باللَّه» را بسيار بگوييد. 2. شب‏ها موقع خوابيدن اين جملات را با خود بگوييد: من به خواست خدا قطعاً خواهم توانست براين بيمارى و ضعف غلبه كنم ؛ من براى غلبه بر اين وسوسه‏ها كاملاً نيرومندم ؛ من از ضعف و زبونى بيزارم و بر ترك اين عادت ناپسند مقتدرم. 3. استعاذه و پناه بردن به خداوند را با خواندن سوره‏هاى «فلق» و «ناس» و نيز تكرار «اعوذ باللَّه من الشيطان الرجيم» و «لا حول و لا قوه الاّ باللَّه» فراموش نكنيد. 4. يكى از دوستان خوب و مورد اعتمادتان را براى مشورت برگزينيد. ايشان نيز همواره ضرورت تغيير رويه را به شما يادآور شود تا مقدارى از بايدهاى ناخواسته شما كاهش يابد. نویسنده: ابوالقاسم بشیری

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#وسواس