از بیان احساسات خودم عاجزم


سؤال :

سلام اگر از حرف فردي (دوست يا آشنا)بسيار ناراحت شويم در مقابلش چه كنيم؟من معمولا چون اون لحظه دهنم قفل ميكنه حرفي نميزنم بعدش در خلوت خودم همش اون رفتارش مياد توي ذهنم و هي خود كاوي و خود در گيري دارم طوري كه از كارم در اون لحظه (معمولا درس خوندن)باز ميمونم و وقتي چشمم به شخص بيفته بسيار چهره اي خشمناك (دست خودم نيست اين چهره ي عصباني نميتونم تصنعي با او خوش برخورد كنم)دارم و هيچ با او حرف نميزنم تا اينكه يا خودش معذرت خواهي كنه يا من خودم توي دلم با هزار سختي و مصيبت ودرگيري باخود ببخشمش.چون نميتونم با كسي قهر بمونم اينطوري زندگي بهم نميچسبه حتي بعضي وقتا با اينكه تقصير من نيست من از طرف معذرت خواهي ميكنم تا قضيه زودتر تموم بشه.به نظر شما اگه شخص مقابل مغرور و يك دنده و ... (و هميشه طرف مقابل را مقصر بدونه)باشه و در مقابل كار اشتباهش عذر خواهي نكنه و اگه من سر رابطه ي دوستي دوباره را بااو باز نكنم او حتي حاظر باشه تا آخر عمر باهم قهر باشيم آيا اين نوع رفتار من بااو درسته ؟ آيا كلا اين نوع رفتار من درسته؟راهنماييم كنيد .


جواب :

پرسشگر گرامي از آنجا كه انسان هاي كم رو در بيان احساسات و عواطف خود نسبت به ديگران ناتوان هستند، به نظر مي رسد ريشه اصلي مشكل شما كم رويي باشد از اينرو ما در ابتدا راه هاي غلبه بر كمرويي را براي شما بيان مي كنيم و سپس نكاتي را در مورد سوال شما بيان مي كنيم اما قبل از بيان راهكارهاي غلبه بر كم رويي تذكر چند نكته لازم است: قدرت اراده:پرسشگر گرامي براي غلبه بر مشكل خود تنها يك راه وجود دارد.لحظه اي با خود تامل كنيد!آن راه حل چيست ؟ شايد فكر كنيد كه مي خواهم مهم ترين تكنيك روان شناختي حل مشكلتان را براي شما بيان كنم و يا اينكه فرمولي براي بر طرف شدن كم رويي شما بگويم اما مطلبي كه مي خواهم به شما تذكر دهم اين است: تنها راه غلبه بر مشكلتان يك چيز است وآن اينكه با تمام وجود بخواهيد كم رويي را كناربگذاريد، آري نمي توانم، نمي شود واين كار از حد توان من خارج است، در قاموس انسان راه ندارد. آيا تا به حال به تفاوت هاي بين انسان وحيوان توجه كرده ايد؟ چه تفاوتي بين انسان وحيوان وجود دارد، قبل از خواندن ادامه جواب لحظه اي با خود تامل كنيد!چه جوابي به اين سوال مي دهيد؟ درست حدس زديد، يكي از تفاوت هاي انسان و حيوان قدرت اراده است. انسان با اين قدرت مي تواند از نمي توانم ها، توانستن بسازد. به قول معروف نمي شود ونمي توانم در قاموس انسان راهي ندارد. انسان با تكيه بر قدرت اراده خود مي تواند بر تمام مشكلات بر سر راه خود فايق آيد. شما نيز مي توانيد بر اين مشكلات غلبه كنيد به شرط اينكه واقعا و از صميم قلب خواستار غلبه بر مشكل خود باشيد. اكنون كه با ارسال سوال خود ،نشان داده ايد كه خواستارغلبه برمشكل كم رويي هستيد،هشتاد درصد راه را طي كرده ايد، البته به شرط اينكه تواني هاي خود راباور كنيد به قول امام خميني (ره) باور انسان است كه همه چيز را مي سازد،از اينرو با توجه داشته باشيد نقش اساسي در حل مشكلتان را شما بازي مي كنيد و ما فقط به ذكر برخي راهكارها مي پردازيم و ميزان توفيق شما در غلبه بر كم رويي بسته به ميزان عمل كردن شما به اين راهكارها دارد. اصل تغيير تدريجي رفتار:همانطور كه عادت انسان به يك رفتار به صورت تدريجي تحقق پيدا مي كند، درمان آن نيز به صورت تدريجي و با گذشت زمان محقق مي شود، پس انتظار نداشته باشيد يك شبه و با انجام اين راه كارها در مدت زمان كوتاه بتوانيد بر مشكل خود غلبه كنيد. ممكن است در ابتداي راه با شكست روبرو شويد اما هيچ گاه نا اميد نشويد و دوباره براي غلبه بر مشكل خود تلاش كنيد. كودكانه رفتاركنيد:خردسالي را مد نظر بگيريد و رفتارهاي او را با دقت زير نظر بگيريد. چه چيزي مي بينيد؟ تلاش كودك براي رسيدن به هدف خود خيره كننده است، او هيچ گاه از شكست نمي هراسد، براي ياد گرفتن راه رفتن هزاران بار زمين مي خورد اما پس از زمين خوردن گويي كه هيچ اتفاقي نيفتاده است دوباره از زمين بلند مي شود و براي رسيدن به هدف خود تلاش مي كند. پس شما نيز از شكست ترسي به خود راه ندهيد و با آغوش باز از آن استقبال كنيد. پرسشگر گرامي به ياد داشته باشيد، تنها آگاهي از موارد زير نمي تواند به شما كمك كند بلكه آنچه در اين ميان موثر است، كاربرد دقيق موارد زير است، پس با سعي و تلاش و جديت در اين مسير گام برداريد. پرسشگر محترم به نظرتان شما از لحاظ شكل ظاهري، قدرت تفكر و احساسات، استعداد خدادادي و... چه تفاوتي با ديگران داريد؟ آيا افرادي كه داراي اعتماد به نفس هستند و در تعاملات اجتماعي خود دچار كم رويي نمي شوند، از كره ديگري به زمين آمده اند؟ آيا آنان داراي ويژگي هاي خارق العاده اي هستند كه من و شما از داشتن آن محروم هستيم؟ چه علل وعواملي موجب شده تا شما احساس نا تواني در برابر ديگران داشته باشيد و از بيان احساسات خود ناتوان باشيد؟ چه وي‍ژ گي هايي در افراد ديگر وجود دارد كه موجب مي شود شما در برابر آنان احساس نا كارآمدي كنيد؟ واقعا مشكل كار در كجاست؟ آيا اين مشكل قابل حل است يا اينكه ساليان سال بايد با آن دست به گريبان باشيد؟ قبل از اينكه جواب سوال خود را مطالعه كنيد از شما مي خواهم از پاي كامپيوتر بلند شويد و در كاغذي با دقت و مو شكافي به سوالات بالا جواب بدهيد. بدون شك با جواب دادن كامل به سوالات بالا هفتاد در صد جواب خود را دريافت مي كنيد. پرسشگر گرامي به نظر مي رسد يكي از مشكلات اصلي شما عدم اعتماد به توانايي هايتان مي باشد، تا زماني كه به توانايي ها و ظرفيت خود اعتماد نداشته باشيد در برخورد با ديگران دچار مشكل مي شويد و در درون خود احساس ناتواني مي كنيد. پس لازم است تصويري مثبت از ويژگي ها و توانايي هاي خود داشته باشيد و با اعتماد به اين تواناييها به جنگ مشكلات و مسايل زندگي برويد. خوشبختانه اعتماد به نفس، پديده‏اى اكتسابى است، يعنى برخوردارى از خصيصه اعتماد به نفس، در گرو تمرين و برنامه ريزى است، و شخصى كه خود را در اين مورد ضعيف و ناتوان مى‏يابد، مى‏تواند با استفاده از روش‏هاى علمى و با روحيه اميدوارى، براى تغيير شخصيت خود اقدام نمايد.(راهكارهاي كسب اعتماد به نفس را مي توانيد در مكاتبات بعدي از ما بخواهيد) در اينجا به بررسي راه هاي غلبه بر كم رويي مي پردازيم: 1. تمركز بر نقاط قوت خود:نويسنده اي حالات دو زنداني را شرح مي دهددو نفر در زمان جنگ جهاني زنداني بودند وبه جزءيك پنجره كوچك هيچ راه ارتباطي به جهان خارج نداشتند. يكي از اين دو نفر از آن پنجره به آسمان نگاه مي كرد واز ديدن ماه وستارگان لذت مي برداما نفر دوم از آن پنجره به جوي آب و كوچه اي پراز گل ولاي مي نگريست. گرچه شرايط زندگي اين دو نفرشبيه هم بود اما از آنجا كه شيوه نگرش آنان باهم متفاوت بود يكي ازآندواز زندگي خود لذت مي برد اما ديگري زندگي را براي خود به جهنمي تبديل كرده بود.سبك نگرش وتفكر ما در شناخت وتفسيرما از زندگي تاثير بسياري دارد، به گونه اي كه با تغيير در نگرش انسان به حوادث زندگي، زندگي او سمت وسوي ديگر پيدا مي كند. افكار از چنان قدرتي برخوردارند كه مي توانند سازنده يا ويرانگر باشند، بنا براين بايد به خود بياموزيم كه افكارمان را هوشمندانه كنترل كنيم تا در زندگي به موفقيتها و كاميابي هاي بزرگي دست يابيم. نگرش وانديشه ي مثبت مي تواند زندگي انسان را عليرغم مشكلات وفراز ونشيب هاي بسيار به محيطي آرام ومصفا تبديل كند. احساس خوشبختي وسعادت هر كس در گرو چگونگي نگرش او به زندگي است و زندگي او به همان صورت شكل مي گيرد كه اوباوردارد. موفق ترين انسانها كساني هستند كه توانسته اند در ذهن خود انديشه هاي مثبت داشته باشند آنان كه مي پندارند قادر نيستند بر مشكلات زندگي غلبه كنند در واقع مثبت نگري را كنار گذاشته و در جنبه هاي منفي وقايع تمركز كرده اند. براي غلبه بر كم رويي خود اولين گام نگرش مثبت به تواناييها واستعدادهاي فرد است تا زماني كه ما نسبت به ويژگي هاي خود نگرش منفي داريم و در برابر ديگران احساس ضعف مي كنيم غلبه بر كم رويي كار چندان ساده اي نيست در ضمن بايد راه هاي غلبه بر كم رويي و روش هاي اعتماد به نفس و خودباوري را ياد بگيريد تا با اين ابزارها بتوانيد بر دوستان خود تأثير بگذاريد نه اينكه تأثّر بپذيريد. 2. توجه به عواقب بد كم رويي: مثل احساس تنهايي، افسردگي، طردشدگي، تحقير، افزايش خود مشغولي ما به خودمان، نرسيدن به حقوق خود، ناديده گرفته شدن توانايي ها و قابليت ها، مانع از ارزيابي مثبت ديگران از شخصيت ما مثل اينكه مي گويند فلاني خشك است، با خودش قهر است. 3. زندگي گذشته خود مروري كنيد ذهن خودت را از تجارب و خاطرات ناخوشايند و ناكامي هاي ارتباطات اجتماعي پاك كنيد. در عوض تلاش كنيد تجارب موفق خود در خانه، مدرسه، كوچه، خيابان، محل كار، در برخورد با ديگران را مجدداً مرور كرده و آنها را به خاطر بسپاريد (بهتر است از موفقيت هاي خود ليستي تهيه كنيد و هر روز صبح و عصر آنها را مرور كنيد). 4. از موقعيت هايي كه موجب اضطراب شما مي شود پرهيز نكنيد بلكه با برنامه ريزي دقيق و به صورت گام به گام با اين موقعيت ها مواجهه شويد. به عنوان مثال در هفته اول فقط در خيابان قدم بزنيد و ويترين مغازه ها را تماشا كنيد. در هفته بعد وارد مغازه شويد و در مغازه چند قدم راه برويد و خارج شويد. در هفته سوم وارد مغازه شويد و قيمت يك يا چند جنس را بپرسيد. در هفته چهارم علاوه بر پرسيدن قيمت اجناس برسر قيمت آن با مغازه دارچانه زني كنيد و به همين منوال رفتارهاي اجتماعي خود را افزايش دهيد. 5. افكار مثبت را جايگزين افكار شرم، خجالت، كم رويي، ناتواني و ... گردانيد، چرا كه افكار بر احساسات و هيجان هاي شما اثر مي گذارد و هيجان هاي حاصله از آن افكار تبديل به رفتار مي شوند. (الگوي يك روان شناس شناختي) افكار مثبت: من مي توانم ‌استعدادهايم شكوفا مي شوند. ـ كوله باري از تجارب دارم احساس كفايت،‌اعتماد به نفس احساس رضايت. ـ تجارب بد گامي است به سوي پيروزي، رفتار مثبت و خلّاق. 6. آگاه باشيد كه احساس كم رويي گاهي به دليل ناكامي ها، تجارب تلخ خود ماست و گاهي هم به دليل محيط (يادگرفته ايم، همانند سازي با بزرگتر كرده ايم، سرزنش شده ايم، نقاط منفي ما بيشتر به ما گوش زد شده است و براي كارها و نقاط مثبت خود تشويق نشده ايم) و گاهي ـ كه اغلب اين طور است ـ كم رويي فرايندي است، كه از تجارب تلخ ارتباطي گذشته احساس بي كفايتي و خودكم بيني و ارزيابي بد از خود و بخاطر حرف ها و عكس العمل هاي ديگران حاصل مي گردد. شايد در گذشته شما تحت تاثير روش هاي تربيتي پدر ومادر بوده وهمين امر موجب شگل گيري برخي از عادات در شما شده باشد اما اكنون شما از حيطه نفوذ آنان خارج شده ايد و به عنوان يك فرد مستقل در جامعه مطرح هستيد. پس مي توانيد با اتخاذ روش هاي مفيد بر مشكل خود غلبه كنيد. 7. راه هاي تقويت اراده را بياموزيد: توجه به بعد روحاني ( دعا، تفكر، نماز، محاسبه نفس، خودشناسي) بيشتر از توجه به بعد جسماني باشد، ورزش كنيد، به سلامت جسماني و روحي خود اهميت دهيد و برنامه بريزيد و در شروع آن اصلاً تأخير نكنيد. از همين حالا، بله ! همين حالا شروع كنيد، با افرادي كه اراده قوي دارند دوست شو، و .... 8. هنر گفتگو را بياموزيد (مطالعه كتب مربوط، ارتباطات، مهارت هاي ارتباط جمعي، سبك هاي ارتباط هاي مؤثر) از جمله آنها: 1. شروع خوب با قدرت و مثبت و جذاب داشته باشيد. 2. محتواي كلامتان داراي مطالب مفيدي باشد،خسته كننده نباشد، مستمع را به وجد آورد؛ احساس كند مطلبي مي شنود كه به نفع او است. 3. در گفتگوهاي ديگران حقايقي بيابيد تا مورد تأييد طرف مقابل واقع شوي پس آنگاه به او تأثير گذاري. (براي تغيير افكار و اعمال ديگران اول به او شخصيت بدهيد بعد نقطه ضعف او را بيان كنيد) 4.هنر خوب گوش دادن را بياموزيد. 9. خود تشويقي: در قبال هر رفتاري كه حكايت از تجديد نظر در رفتار كم رويي شماست خود را تشويق كنيد. تشويق هاي مانند: گردش و تفريح، زيارت. 10. با احساس خود كم بيني بجنگيد، گره زدن خود به گذشته، توانايي هاي خود را كم انگاشتن، متكي به قضاوت ديگران بودن، همه و همه بر احساس بي كفايتي و خود كم بيني شما مي افزايد، زندگي افراد موفق را مطالعه كنيد آنها بر اثر تمرين، تلاش، فقر و شكست ها و ناكامي ها و عبرت از آنها به آنجا رسيده اند. 11. دوست يابي: دوست خوب مثل درّ و مرواريد باارزش و كم ياب است .سعي كنيد در بين كساني كه باشما در ارتباط هستند افرادي را كه از لحاظ اجتماعي وروابط بين فردي كار آمد هستند را انتخاب كنيد و با آنان ارتباط برقرار كنيد. اين دوستي ها موجب مي شود تا شما از آنان الگوي رفتاري در يافت كنيد ودر ضمن در صورت نياز از حمايت اجتماعي آنا بر خوردار شويد. 12. ثبت و يادآوري نقاط درخشان زندگي: فهرستي از موفقيت هاي كوچك و بزرگ گذشته خود تهيه كنيد و هراز گاهي آن را مرور كنيد. يادآوري و مرور آن يك نوع مسرّت باطني به شما مي دهد. 13. تلقين به نفس: مغز حتي در خواب نيزدر حال فعاليت و پردازش اطلاعات است قبل از خواب جملاتي مثبت را به خود تلقين كنيد اين امر اگر تكرار شود اثر با دوام در شخصت شما بر جاي مي گذارد. 14. تقويت ارتباط با خدا: براي موفقيت خود به خداوند توكل و توسل داشته باشيد و از او بخواهيد در تنهايي ها و نااميدها دستگيري كند چشم اميد از غيراو بستن و به او پيوستن اعتماد به نفس شما را تقويت مي كند. 15. تقويت اراده: اعتماد به نفس امري است اكتسابي، انسانهاي شاخص تنها با همت خويش آن اطمينان خاطر و اعتماد به نفس را ذره ذره اندوخته اند. 16. انتقادپذير باشيد. جواب انتقاد را با انتقاد ندهيد سعي كنيد با خوب شنيدن انتقادها زمينه خودشناسي (شناخت ضعف و نكات قوت) را فراهم آوريد ـ و هم چنين از انتقاد سازنده و محترمانه نترسيد. 17. در برابر آينه اي بايستيد و خود را در موقعيتي كه موجب فشار رواني بر شما مي شود، تصور كنيد. سعي كنيد با بر اعصاب خود مسلط باشيد و جملاتي كه حكايت از احساسات دروني شما دارد را در جلو آيينه بيان كنيد؛ سپس با كشيدن چند نفس عميق خود سعي كنيد بر فشار رواني حاصل از مواجهه با موقعيت ناخوشايند؛ غلبه كنيد. چند نكته اساسي: 1.پرسشگر گرامي هيچ گاه انتظار نداشته باشيد؛ كه تمام اطرافيان شما طبق ميل شما رفتار كنندبلكه از آنجا كه انسان ها داراي شخصيت هاي گوناگون هستند ممكن است از آنان رفتارهايي مشاهده شود كه زياد با ديدگاه و نظر ما موافق نباشد؛ بنابراين در ارتباط هاي بين فردي خود آمادگي لازم براي روبرو شدن با رفتارهايي كه ممكن است موجب آزار شما شود را در خود ايجاد كنيد. براي اين كار لازم است ليستي از رفتارهايي كه موجب آزار شما مي شود را در برگه اي بنويسيد و با خود راهكارهاي مواجهه با آن را تمرين كنيد. به عنوان مثال امروز مي خواهيد در يك مهماني شركت كنيد و احتمال مي دهيد كه يكي از شركت كنندگان در جلسه با رفتارهاي خود موجب آزار شما شود؛ قبل از شركت در مهماني رفتارهايي كه مي توانيد در قبال او انجام دهيد را تمرين كنيد. 2.كتابهايي كه در رابطه با روابط بين فردي و اجتماعي نوشته شده است را با دقت بخوانيد. 3.چنانچه در مراحل اوليه قادر به بيان احساس خود نيستيد مي تواندي از طريق نامه و يا پيامك طرف مقابل را از احساسات خود آگاه كنيد. 4.به نظر مي رسد چنانچه اطرافيان شما از نوع احساسات شما نسبت به رفتارهاي خود آگاه شوند از تكرار رفتارهايي كه موجب ناراحتي شما مي شود خودداري مي كنند؛ بنابراين سعي كنيد آنان را از نوع احساسات خود آگاه كنيد. 5. پرسشگر گرامي زماني كه عليرغم مقصر بودن طرف مقابل از او معذرت خواهي مي كنيد بايد به گونه اي با او رفتار كنيد كه او به اشتباه خود پي ببرد.(البته گاهي انسان به دليل حب نفس نسبت به اشتباهات خود غافل است و در تمام بگو ومگو ها ديگران را مقصر مي داند) 6. زماني كه فردي بر خلاف ميل شما رفتار مي كند، سعي كنيد بر اعصاب خود مسلط باشيد و ازرفتارهاي هيجاني به شدت پرهيز كنيد.(راهكارهاي كنترل هيجانات را مي توانيد در مكاتبات بعدي از ما بخواهيد) 7.زماني كه از فردي دلگير مي شويد به جاي مرور اتفاقي كه موجب آزار شما شده است بر رفتار و ويژگي هاي مثبت طرف مقابل تكيه كنيد. 8.از افرادي كه در بر قرار كردن ارتباط سازنده با ديگران موفق هستند الگو گيري كنيد. محمد صادق آقاجانی

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#اضطراب اجتماعی