حساس هستم و شخصیت مضطربی دارم ...


سؤال :

سلام. دختری هستم که قبلا افسردگي داشته ام؛ افسردگی ام تحت درمان دارويي و مشاوره بر طرف شد. فردي به من گفت كه دو قطبي ام. حالا اگر هستم چه كارهايي بايد انجام بدهم؟ من شخصيت مضطربي دارم؛ با كوچكترين حرفي يا حركتي يا پيامي تپش قلبم زياد مي شود و به هم مي ريزم. پروپرانولول مصرف مي كنم. من دچار افراط و تفريط هستم. اگر تنها باشم روحيه ام را از دست مي دهم ولي اگر همان زمان در جمع قرار بگيرم شاد و با نشاط مي شوم و انرژي مي گيرم. من اينگونه ام، مثلا به يك فرد الان پيام بسيار محبت آميزي مي دهم ولي چند دقيقه بعد كه جواب معمولي داد يا مدتي طول بكشد و پيام ندهد، به هم مي ريزم. چند ماه قبل هم كه به دكتر اعصاب مراجعه كردم هم سيتالوپرام و تري فلوئوپرازين دادند، كه اين سري دارو مصرف نكردم. موضوع ديگر مربوط به حساسيت بيش از اندازه من مي شود؛ نسبت به افراد ، مسائل يا شرايط خاص كه خيلي روي آن حساسم چگونه بي خيال تر و آرام تر باشم و آستانه تحملم بالاتر رود؟


جواب :

با سلام و سپاس از اينكه مركز ما را براي پاسخ و راهنمايي برگزيده ايد؛ پرسشگر گرامي گزارشي كه در نامه از حالات روحي و رواني خود ذكر كرده ايد به هيچ وجه دال بر اختلال دو قطبي نيست و آن فردي كه به شما اين نسبت را داده اصلا اطلاعات درستي در مورد اين اختلال نداشته و احتمالا يك جمله اي در جایی به گوشش خورده بوده است. خواهر گرامي براي تشخيص قطعي اختلال دو قطبي، فرد بايد به يك روان درمانگر با تجربه مراجعه نمايد تا علايم و نشانه هاي احتمالي مورد بررسي دقيق قرار گيرد. درمورد مسئله اضطراب تان بايد عرض نمايم كه بايد در كنار استفاده از دارو، از روشهاي روان درماني نيز براي كاهش و كنترل آن كمك بگيريد؛ در غیر اين صورت درمان دارويي بي ثمر بوده و بعد از قطع آن مشكل دوباره عود خواهد نمود. بايد توجه داشته باشيد كه دارو فقط به شما كمك مي كند اندكي بر خود مسلط شويد تا بتوانيد تكنيهاي روان درماني را پيگيري نماييد، زيرا درمان اساسي و پايدار فقط در سايه اجراي تكنيهاي روان درماني امكان پذير است. بايد مدت مديدي به تمرين و ممارست با اين تكنيها بپردازيد تا آرامش واقعي در روح و روان شما حكم فرما گردد. براي آموزش تكنيكهاي روان درماني مي توانيد به كلينيك هاي مشاوره و رواندرماني مراجعه نماييد، ولي تا آن هنگام من راه هايي براي پيشگيري و درمان اضطراب به شما معرفي مي كنم. براي پيشگيري از اضطراب راه ‌هاي مختلفي وجود دارند که مي‌توان موارد زير را مثال زد : 1. آموزش روش تنش زدايي (ريلكسيشن) : استفاده از روش تنش زدايي نقش بسيار زيادي در غلبه بر موقعيت هاي اضطراب زاي زندگي دارد. شما مي توانيد با يادگيري و بكار گيري اين مهارت كاربردي در عرصه هاي مختلف اضطراب زاي زندگي تا حد زيادي از اضطراب خود پيشگيري كرده و يا آن را كاهش دهيد، در ادبيات تحقيق مربوط به تنش زاديي بيش از سي و پنج مورد عمده اي كه مي توان با استفاده از ريلكسيشن بر آنها غلبه كرد ذكر شده كه شما مي توانيد با جستجوي واژه فوق در ايترنت به اين موارد پي ببريد. براي ريلكسيشن روشهايي مختلفي وجود دارد كه از جمله آنها روش شانزده دسته عضلاني جاكبسون است كه مي توانيد با مراجعه به مراكز مشاوره و روان درماني آنها را فراگيريد؛ در ضمن مطالعه كتاب شيوه هاي درمانگري اضطراب و تنيدگي نوشته دكتر جانبزرگي مي تواند شما را در اين راه ياري دهد؛ اين كتاب توسط انتشارات ست به چاپ رسيده است. 2. رژيم غذايي سالم: استفاده از غذا‌هاي متنوع و حاوي انواع مواد لازم به ميزان متعادل در حفظ سلامت بدن نقش اساسي دارد. 3. فعاليت بدني به طور منظم : ورزش كردن به خصوص به طور منظم يكي از راه ‌هاي پيشگيري و درمان اضطراب است. پياده روي تند و سريع به مدت ۴۰ دقيقه، ميزان اضطراب را به طور متوسط تا ۱۴% كاهش مي‌دهد. به علاوه، ورزش كردن باعث بالا رفتن كارايي دستگاه تنفسي و گردش خون، حفظ تعادل وزن و شادابي فرد مي‌شود. 4. افزايش اعتماد به نفس : اعتماد به نفس بالا باعث مي‌شود تا بدن بتواند از حداكثر نيروي خود براي مقابله با استرس استفاده كند. 5. عدم گوشه نشيني و اجتماعي بودن : هنگامي كه افراد دچار فشار رواني مي‌شوند، به طور غريزي از صحنه عمل و اجتماع كنار كشيده و به گوشه اي پناه مي‌برند، در حالي كه گوشه‌گيري باعث تشديد استرس مي‌شود. ارتباط با افراد و دوستان، به خصوص كودكان كه مي‌توانند فرد را به خنده وادارند، باعث از ياد رفتن نگراني حتي براي مدتي كوتاه مي‌شود. 6. حمايت اجتماعي : وجود حمايت اجتماعي در زندگي هر فرد باعث مي‌شود تا او در مقابل بحران‌ هاي زندگي، براي دفاع از خود سپري داشته باشد كه به آن تكيه كند. حمايت اجتماعي، احساس امنيت و اعتماد به نفس را افزايش مي‌دهد و فرد را در مقابل استرس و فشار رواني مقاوم تر مي سازد. 7. انديشيدن به زمان حال : انديشيدن به زمان حال و كنار گذاشتن رؤياها و آرزوها براي موقعيت‌هاي مناسب تر، آرامش ذهني را افزايش مي‌دهد. همچنين مشغول كردن ذهن به كاري كه در حال انجام است و فكر نكردن به زمينه‌هاي اضطراب زاي آن بسيار مؤثر است. 8. كسب اطلاعات در مورد شرايط تنش زا : بي اطلاعي از موقعيت فشارآور، باعث استرس و اضطراب بيش تري در افراد مي‌شود. كسب آگاهي و اطلاع از شرايط و مواردي که فرد با آن‌ها مواجه خواهد شد سبب مي‌شود كه كمتر دچار نگراني و دلواپسي شود. به طور مثال در جريان گذاشتن بيماران از نحوه عمل و دردهاي پس از آن باعث مي‌شود تا آنان كمتر دچار اضطراب شوند. 9. خنديدن : خنده از سالمترين راه‌هاي جلوگيري از فشار رواني است. به هنگام خنده هورموني ضد درد (كه باعث احساس خوشي و سلامتي در شخص مي‌شود) در مغز آزاد مي‌شود و ميزان هورمونهاي استرس زا در خون پايين مي‌آيد. 10. ابراز هيجان بر روي كاغذ : نوشتن ساده هيجانات و احساسات بر روي كاغذ، موجب تسكين فشارهاي رواني ناشي از رويدادهايي چون از دست دادن شغل، مشكلات خانوادگي و ... مي‌شود. براي درمان اضطراب نيز راه‌هاي مختلفي وجود دارند كه مي‌توان موارد زير را مثال زد : البته اضطراب بر دو نوع تقسيم مي شود كه نوع اول آن اضطراب طبيعي است و آفريدگار حكيم آن را براي رسيدن به اهدافي در سرشت انسان نهاده است؛ مثلا اگر اضطراب نبود هيچ مادري به كودك خود شير نمي داد، هيچ كارمندي براي كار در اداره حاضر نمي شد، هيچ دانش آموزي در مدرسه حاضر نمي شد و درس نمي خواند، و هزاران دليل ديگر و نوع ديگر اضطراب كه اختلال شمرده مي‌شود اضطرابي است كه موجب اختلال در روند زندگي عادي شخص مي شود و مراتبي دارد كه مراتب شديد آن نياز به پزشك و روان درماني دارد؛ ولي اضطرابهاي خفيف و طبيعي مي‌تواند با روشهايي از قبيل حمام گرفتن به مدت طولاني، تنفس عميق، صحبت كردن با شخصي مورد اعتماد، استراحت در يك اتاق تاريك و ... تحت كنترل درآيد. مراجعه به پزشك زماني ضروري مي‌شود كه خود درماني فرد جواب ندهد، يا فرد دچار هراس بيش از حد يا علايمي جديد و غير قابل توجيه شود. در آن صورت پزشك درمان غير دارويي (روش‌هاي روان درماني) یا درمان دارويي را به او پيشنهاد مي‌ کند. از داروهايي كه امروزه براي درمان اضطراب مورد استفاده قرار مي‌گيرند مي‌توان فلوكستين ( پروزاك) داروهايي از خانواده بنزوديازپين‌ها (براي مدت كوتاه)، سرتالين ‌ و ... را مثال زد. اما با توجه به اينكه هر دارويي با توجه به تشخيص پزشك از وضعيت بيمار و نيز عوارض جانبي برخي از آنها، توسط وي تجويز مي شود، مراجعه به روانپزشك براي تعيين دارو، امری بسيار ضروري است. درنهايت اينكه اگر شما به روانپزشك مراجعه كرديد و براي شما دارو تجويز كردند، شما بايد طبق دستور پزشك دارو را مصرف كرده تا دوره درماني شما تمام شود. از بين درمانهاي غيردارويي مي‌توان به تنش زدايي (ريلكسيشن) كه قبلا ذكر شد و حساسيت زدايي(منظم)، غرقه سازي، توقف فكر، سرمشق دهي و ... را مثال زد. در اين روش‌ها به بيمار آموزش داده مي‌شود كه بدن و ذهن خود را را براي مقابله مؤثر و مستقيم با عوامل تنش‌زا آماده كند ( راهكارهاي سي بي تي). - و اما در مورد اينكه فرموده ايد : اگر تنها باشم روحيه ام را از دست مي دهم ولي اگر همان زمان در جمع قرار بگيرم شاد و بانشاط مي شوم و انرژي مي گيرم بايد عرض نمايم كه : اين روحيه تا حدي طبيعي است و ويژگي شخصيتي پايدار شما به حساب مي آيد. زيرا برخي از افراد درون گرا هستند و ترجيح مي دهند در خلوت خود باشند و برخي ديگر برون گرا هستند و ترجيح مي دهند اوقات خود را در جمع بگذرانند؛ و اين ويژگي ها از وقتي كه شخص متولد مي شود با او هستند و پرستاران نيز به تجربه مي دانند كه كدام كودك در آينده درون گرا و يا برون گرا، فعال و يا غير فعال، سرد برخورد و يا گرم برخورد است؛ و هيچ كدام از اين صفتها بار مثبت و يا منفي ندارد. - در مورد اينكه فرموده ايد : با كوچكترين حرفي يا حركتي يا پيامي تپش قلبم زياد مي شود و به هم مي ريزم ... و حساسیتتان روی برخی مسائل بايد عرض نمايم كه : مقداري از مسئله حساسيت شما به اضطراب شما بر مي‌گردد چون نسبت به افراد، مسائل يا شرايط خاص، كه برايتان مهم مي باشد، اضطراب شما را مي گيرد و مانع آرامش و بي خيال بودن شما مي شود. پس براي درمان اضطراب بايد راه هاي پيش گفته را در پيش گيريد. با اين وجود اگر فكر مي كنيد كه جزو افراد حساس هستيد، در زير ۱2 نكته مفيد ارائه شده است تا بر حساسيت بيش از حدتان، چيره شويد. 1- مرتبا فكر كنيد ( فکر سازنده و مثبت). منفعت تفكر براي همه آشكار است. تفكر باعث افزايش آرامش و متانت مي شود. يك قرآن ترجمه دار تهيه كنيد در اوقاتي كه حالش را داريد، يك يا چند آيه از آن را مطالعه كنيد و در مفاهيم عميق آن كه كتاب آفرينش است تدبر نماييد. 2- از صداهاي ناهنجار و موسيقي هاي تنش زا دوري كنيد، و اگر در محل كار يا اتاقي كه استراحت مي كنيد، تعداد زيادي از افراد در اطراف تان هستند، از آن ها بخواهيد كه آرام تر صحبت كنند. 3- افراد حساس از عزت نفس پائيني برخوردارند و در شرايطي خاص احساس مي كنند كه براي آن كار مناسب نيستند يا مخالف سايرين هستند و قدرت شان توسط جامعه، ناديده گرفته مي شود. لذا عزت نفس خود را افزايش دهيد. 4- زيادي رويا پردازي نكنيد. از ديدن تلويزيون و يا گوش دادن به موسيقي با صداي بلند، قبل ازخواب، اجتناب كنيد. 5- ياد بگيريد كه چگونه از خواسته هاي تان به تنهايي دفاع كنيد. 6- زماني را براي اين كه تنها باشيد و استراحت كنيد، در نظربگيريد. 7- نيروي ذهني و بدني تان را افزايش دهيد. 8- از اين كه به اندازه كافي استراحت مي كنيد، مطمئن شويد. زيرا مدت خواب نقش بسيار زيادي در كاهش اضطراب و حساسيت دارد. 9- قبل از اين كه بخوابيد، آسوده باشيد. و خود را به وسيله روش تنش زدايي آرام سازيد. 10- تغييرات را در ذهن تان، مديريت كنيد و ريسك پذير باشيد. 11- در يك زمان فعاليت هاي زيادي را با هم انجام ندهيد. زيرا اين كار اضطراب و حساسيت شما را افزايش داده و روان شما را مشوش مي گرداند. 12- مراقب رژيم غذايي تان باشيد و از مصرف بيش از حد موادي كه داراي كافئين يا قند هستند، خودداري كنيد. از مواد غذايي و مكمل هايي كه به شما آرامش مي دهند، بيش تر استفاده كنيد. با انجام دادن كارهاي فوق ضمن اينكه قدرت خلاقيت تان را افزايش مي دهيد، بنيه قوي هم خواهيد داشت. اين نكته را فراموش نكنيد كه حساس بودن با ضعيف بودن متفاوت است. شما بايد ياد بگيريد كه حساسيت را مهار نمائيد و استعدادهاي منحصر به فرد ديگرتان را پرورش دهيد. موفق باشید. بی صبرانه منتظر مکاتبات بعدی شما هستیم. نویسنده : غلامرضا مهرانفر

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#اضطراب و استرس