زود رنجی


سؤال :

من اخلاق خاصى دارم كه با يك مسئله كوچك، زود برافروخته و عصبى مى ‏شوم. خيلى سعى كرده‏ام با صبر و سكوت بر اين حالت غلبه كنم و واكنش‏ هاى نابجا نشان ندهم ؛ با اين حال هنوز كاملاً بر اين مشكل فائق نيامده ‏ام. براى مثال وقتى از من انتقاد مى ‏شود، غالباً يا به توجيه عمل خود مى‏پردازم يا اگر طرف مقابل پافشارى كند و به نظر من حرفش غير منطقى باشد، عصبى مى ‏شوم البته خودم هم خيلى اهل انتقاد از ديگرانم، حال چگونه در خلق و خو و واكنش‏ هايم ثبات عقلانى و منطقى ايجاد كنم و بى ‏جهت عصبى نشوم؟


جواب :

براى تقويت حلم و بردبارى، بايد طبق برنامه‏ اى جدى، به تقويت اراده خود بكوشيد و همواره سعى كنيد برخود مسلط باشيد. در اين رابطه راه مختلفى وجود دارد، ولى مهم آن است كه در درمان آن كاملاً جدى باشيد و توصيه ‏ها را بدون كمترين كاستى، به اجرا گذاريد: 1. كاملاً به خود مطمئن باشيد كه مى‏توانيد روحيه خود را تغيير دهيد؛ ولى براى نتيجه‏گيرى عجول نباشيد. با خود بينديشيد كه حداقل يك سال بايد بر روى رفتارهاى خود كنترل داشته باشيد و اگر چنين كرديد، حتماً پس از آن در رفتار شما دگرگونى حاصل خواهد شد. 2. از حساسيت بيش از حد در هر زمينه بپرهيزيد. 3. در هر مسئله‏اى ابتدا از ديگران انتظار بدترين برخورد را داشته باشيد و خود را براى تحمل آن آماده كنيد. اين امر باعث مى‏شود برخوردهاى بهتر از مورد انتظار در شما، ايجاد خشنودى كند. در حالى كه اگر هميشه انتظار برخورد خوب را داشته باشيد، چه بسا نتيجه عكس خواهيد گرفت. 4. با خود شرط كنيد كه هيچ گاه و در هيچ شرايطى، برخورد تند نداشته باشيد و اگر ناگهان از شما برخورد تندى سر زد، خود را جريمه كنيد؛ مثلاً تصميم بگيريد - يا در صورت امكان نذر كنيد - اگر بر سر كسى فرياد زديد، فلان مبلغ صدقه بدهيد، يا نماز شب بخوانيد، و يا يك روز روزه بگيريد. 5. از تفريحات سالم و تقويت كننده اراده - مانند كوهنوردى، شنا، دو و پياده‏روى و گردش در طبيعت و... - نيز استفاده كنيد. 6. در تصميم‏گيرى‏ها، با افراد عاقل و پخته مشورت كنيد و از اقدامات عجولانه و مطالعه نشده بپرهيزيد. 7. بيشتر با افراد خوش خلق و غيرعصبى معاشرت كنيد. 8. از موقعيت‏هاى كه زمينه تندخويى در آن وجود دارد، بپرهيزيد و در موقعيت‏هايى حضور يابيد كه رفتار پرخاشگرانه در آنجا ديده نمى‏شود. 9. قبل از هر عملى در مورد پيامد آن بينديشيد و آن گاه اقدام كنيد. با تمرين اين راهكار و بكارگيرى آن در مورد تمام رفتارها، اندك اندك كنترل خويش را بر تمام رفتارها توسعه بخشيد. 10. به برخى رفتارها و حالاتى كه از افراد سر مى‏زند و باعث عصبانيت شما مى‏شود، توجه نكنيد براى مثال اگر كسى با حرف ناروا شما را بر مى‏افروزد، از شنيدن و گوش سپردن به سخنان وى اجتناب كنيد و حتى گوش ندهيد يا محيط را ترك كنيد و ديگر به گفته‏هاى او دقت و توجه نكرده و آنها را در ذهن خود مرور نكنيد. نسبت به ديگر اعمال فيزيكى و رفتارهاى پرخاشگرانه و تحريك كننده نيز همين طور واكنش نشان دهيد و راه بى‏توجهى و تغافل را پيش گيريد. 11. با مطالعه و تفكر سطح شناخت خود را از زشتى، ناپسندى و غيرقابل جبران بودن اعمال پرخاشگرانه بالا ببريد. براى مثال روايات، آيات و داستان‏هايى در مورد اين نوع رفتارها و آثار آنها، مطالعه كنيد و بعد در مورد آنها بينديشيد. حتى در بعضى موارد، به آثار رفتار تند خود، توجه و زشتى آن را در ذهن خود مرور كنيد، به گونه‏اى كه به يك حالت خود هشدارى از درون دست يابيد. آثار فردى و اجتماعى و پيامدهاى حيثيتى آن عمل زشت را لحظه به لحظه در نظر آوريد و زشتى آن را براى خود بزرگ جلوه دهيد تا از درون از آن عمل متنفّر شويد. 12. به هنگام بروز عصبانيت و تندخويى، به سرعت حالات خود را تغيير دهيد؛ مثلاً اگر ايستاده‏ايد، بنشينيد و اگر نشسته‏ايد، دراز بكشيد و صورت خود را با آب سرد بشوييد و يك ليوان آب خنك . بياشاميد و خود را از موقعيت دور سازيد(ر.ك: محمدى رى شهرى، ميزان الحكمه، ج 9، باب دواءُ الغضب). 13. از خواندن قرآن، به مقدار زياد و در نوبت‏هاى متعدد در طول 24 ساعت، هرگز غفلت نورزيد؛ زيرا قرآن تأثير زيادى در رسيدن به حالت سكينه و آرامش درونى دارد. همين طور عبادت و نماز را در اول وقت و با حضور قلب كامل به جا آوريد كه تأثير بزرگى در رسيدن به اطمينان خاطر و آرامش دارد. 14. بعد از استحمام و به هنگام خروج از حمام، دو پاى خود را تا قوزك با آب سرد بشوييد. 15. ديگر رفتارهاى عادى و روزمره خود را نيز با تسلّط كامل بر رفتار و بدون شتابزدگى انجام دهيد و آنها را آرام آرام تعقيب كنيد تا نرم‏خويى و پرحوصلگى، بر تمام رفتارهاى شما حاكميت پيدا كند. 16. شرح موارد فوق را در جدولى بنويسيد و موارد انجام و يا تخلف از آن را يادداشت كنيد. سعى كنيد موارد تخلف را كاهش داده و بيشتر از پيش، خود را به انجام آنها مقيد سازيد. حتى قبل از بروز آن موقعيت‏ها و به صورت مستمر، راه كارهاى فوق را سرلوحه اعمال خود قرار دهيد. از آن به بعد بايد ميزان موارد پرخاشگرى شما كاهش يابد و آنها را نيز يادداشت كنيد و كم كم از ميزان آنها در طول روز، هفته و... بكاهيد و خود تنبيهى را به كار گيريد. نویسنده: ابوالقاسم بشیری

عکس مشاور
مشاور: پرسمان نهاد رهبری

email info@ezdevaj.org

کلید واژه ها:


#زود رنجی