کمک به خواهر برای ترک رفتارهای اشتباه و غیر دینی


سؤال :

خواهرم از لحاظ اعتقادي خيلي ضعيف شده و حضور در شبكه هاي اجتماعي اينترنتي باعث گرم گرفتنش با پسرا و تشديد اين اخلاق ميشه؛ محيط دانشگاه از اون بدتر. من يه پسرم و غيرت دارم. با اين كه هميشه سعي كردم منطقي و دوستانه با خواهرم حرف بزنم ولي هيچ وقت نتونستم اشتياقشو براي كارهاي بيهوده مثل چت و امثال اينها از بين ببرم. نميتونم ناراحت نباشم وقتي ببينم لباس خواهرم خوب نيست. نميدونم برخوردم چطوري باید باشه. اين كاراش و اين اخلاقاش بقيه رو آزار ميده. هيچ کس ازش راضي نيست... موندم چيكار كنم. اگه ميشه كمك كنين.


جواب :

با سلام و عرض ارادت خدمت شما پرسشگر گرامي؛ از اينكه با ما سخن مي گوئيد خرسنديم و اميدواريم كه ارتباط شما با ما تداوم داشته باشد. پرسشگر گرامي؛ در پاسخ به سوال شما ابتدا به بررسي اهميت هدايت افراد مي پردازيم و سپس راهكارهاي آن را بيان مي كنيم : خداوند، قرآن را بر پيامبرعظيم الشأن اسلام - صل الله عليه و آله و سلم- فرستاد تا مردم به سمت حق و حقيقت هدايت يابند. بنابراين سرنوشت انسان به هدايت او بسته است. از اين رو هدايت در دنيا و آخرت اثر گذار است. به قدري هدايت اهميت دارد كه كسي اگر عامل هدايت فردي شود، ثواب او بي حد و حصر خواهد بود. امام صادق (ع) از امير مؤمنان (ع) نقل كردند: «هنگامى كه پيامبر مرا به يمن روانه كرد، گفت: اى على! با كسى پيش از آن كه وى را دعوت به اسلام كرده باشى كارزار مكن. به خدا سوگند كه اگر خداوند مردى را به دست تو هدايت كند، براى تو بهتر است از همه آنچه خورشيد بر آن طلوع و غروب كرده است، و حق دوستى او با خداوند از آن تو است» (الحياه با ترجمه احمد آرام/ ج‏1/ص 693). قبل از اينكه راهكارهاي تغيير رفتار خواهرتان را بيان كنم لازم است چند نكته را متذكر شوم : 1. براي اينكه تلاش هاي تربيتي شما به نتيجه برسد بايد در زمينه ويژگي هاي دوران جواني اطلاعات كاملي را داشته باشيد. از اين رو لازم است با دقت كتاب هايي كه در رابطه با روان شناسي جواني چاپ شده است را مطالعه كنيد. 2. در تربيت ديني افراد جامعه توجه داشته باشيد كه دين و مذهب در كودكي احساس، در نوجواني دانش و در جواني بينش و نگرش است. يعني كودك از راه تقليد و احساس نياز دروني به سوي دين و نماز و عبادت گرايش پيدا مي كند و در نوجواني نوعي جستجو گري نسبت به دين و مذهب در وجود ش پديدار مي گردد و از خود سؤال مي كند از كجا آمده است، چرا آمده است و به كجا مي رود ، فلسفه دين و مذهب و نماز و عبادت چيست ؟ در اين مرحله والدين و مربيان علاوه بر نقش الگويي، بايد به سؤالات اساسي نوجوانان در مورد مسائل ديني و مذهبي آنان به نحو شايسته پاسخگو بوده باشند و يا فرزندان را به سوي منابع و مراجع جهت كسب اطلاعات راهنمايي كنند. در مرحله جواني كه ديگر دين با وجودش عجين گشته و جزئي از وجود او شده است، او از دريچه دين به پديده ها مي نگرد و روابط خود با ديگران و اجتماع را براين اساس پايه ريزي مي كند. 3. به عقيده روان شناسان، دوران جواني، دوره بروز احساسات مذهبي و شكفته شدن تمايلات ايماني و اخلاقي است. همه جوانان فطرتاً كنجكاو و خداجو هستند، اما بايد به خاطر داشت كه هميشه با زبان منطق و استدلال نمي توان اين استعداد فطري را بيدار نگاه داشته و پرورش داد؛ بلكه علاوه بر زبان منطق مي توان آنان را با تجربه دروني دين آشنا كرد تا لذت ياد خدا را با تمام وجود درك كنند. 4. امر تربيت به صورت تدريجي شكل مي گيرد، بنابراين توقع نداشته باشيد كه با بكارگيري شيوه هاي مختلف تربيتي، خواهرتان يك شبه تغيير كند؛ بلكه بايد اين امر با صبر و حوصله انجام پذيرد و بايد از هرگونه عجله و برخوردهاي تند و غير تربيتي پرهيز شود (شكست شما در مراحل ابتدايي كارتان به هيچ عنوان به معناي درست نبودن روش شما نمي‌باشد، بلكه بايد بدون خستگي راه خود را ادامه دهيد تا رفته رفته و به تدريج بر رفتار خواهرتان تأثير مثبت گذاريد). 5. زماني كه فرد نسبت به اشتباه خود معترف نيست، بهترين راه اصلاح رفتار او به كار گيري روش هاي غير مستقيم تغيير رفتار است كه در ادامه به برخي از آن ها اشاره مي شود. اكنون كه تا حدي با نكات كلي و مهمي كه در اين مسير بايد به آن توجه شود آشنا شديد، به بررسي راهكارهاي عملي موضوع مد نظر شما مي پردازيم : 1. در اولين گام لازم است تا ارتباط عاطفي خود را با خواهرتان تقويت كنيد، زيرا تا زماني كه ارتباط عاطفي بين شما و خواهرتان بر قرار نشود، به كارگيري شيوه هاي تربيتي نمي تواند تأثير چنداني داشته باشد. اگر ذهن و قلب فرد را به صندوقچه اي تشبيه كنيم كه در آن قفل مي باشد، تنها راه باز كردن در اين صندوقچه ارتباط عاطفي با خواهرتان است؛ پس تمام همت خود را بكارگيريد تا ارتباط عاطفي خود را با او بيشتر كنيد؛ هر چقدر شما در اين مرحله موفق شويد، موفقيت شما در رسيدن به هدفتان بيشتر خواهد شد. 2. مشكل كساني كه به وظايف ديني خود عمل نمي كنند، بيشتر ناشي از خواب غفلت است. خود فراموشي يا غفلت، نوعي خواب معنوي است كه باعث مي شود اهل آن در راه كمال و سعادت خود گام برندارند و به دنيا و لذت هاي زود گذر آن مشغول و عمر خويش را تلف نمايند و در نهايت دست خالي به سوي جهان ابدي رهسپار گردند. ريشه اصلي غفلت در ناآگاهي و بي خبري است. ناآگاهي باعث خدا فراموشي، ضعف ايمان و مسامحه (سهل انگاری) در انجام وظايف ديني و عبادي و همچنين خود فراموشي، عدم توجه به خودسازي و در نهايت مانع آمادگي انسان براي مرگ و سفر آخرت خواهد شد. درمان اين مسئله، دادن آگاهي است. علم و آگاهي همان گونه كه در روايات اسلامي تأكيد شده، براي انسان واجب است (العلم فريضه علي كل مسلم و مسلمه) زيرا داروي اصلي دردهاي بشر و مايه حقيقي حيات انسان، دانش و آگاهي است. آگاهي هاي بيدار كننده عبارتند از : شناخت خداوند و مبدأ هستي، شناخت معاد و رستاخيز و سرانجام انسان در عالم آخرت، شناخت فلسفه دين و كاركرد آن، آشنايي با فلسفه عبادات و اعمال ديني و اثر آن در ساخت شخصيت انسان و همچنين هدف بعثت انبيا و امامت امامان و رهبران الهي، شناخت جهان و زندگي و هدف آن، شناخت انسان، جايگاه انسان در هستي، توان و استعداد خاص انسان در احراز مقام خلافت الهي و ساير ارزش هاي وجود آدمي، و همچنين آشنايي با زندگي و سيره اخلاقي و عملي معصومين(ع) و عالمان راستين و مؤمنان حقيقي. براي افزايش آگاهي خواهرتان دو روش زير را به كار گيريد : - كتاب هاي مذهبي مناسب با سطح دانش او را به او هديه دهيد و از او بخواهيد تا آنان را با دقت مطالعه كند. - او را تشويق كنيد تا در مراسم مذهبي شركت كند و از اين طريق نسبت به مسائل مذهبي آگاهي پيدا بيشتري كسب كند. 3. اگر شيرينى دين و عمل كردن به دستورات ديني را كسى بچشد ديگر لذت هاي مادي نمي تواند او را به سمت خود بكشاند؛ پس سعي كنيد به گونه اي برنامه ريزي كنيد تا خواهرتان با لذت عبادت و انجام وظايف ديني آشنا شود. 4. پايدارترين و در عين حال خوشايندترين يادگيري ها، يادگيري مشاهده اي است كه سبب ايجاد نگرش مثبت و انگيزه قوي و غني در جوان مي شود. در چنين يادگيري اي، مشاهده ويژگي هاي الگو براي جوانان فوق العاده حائز اهميت است؛ لذا نحوه دينداري بزرگترها و افرادي كه به عنوان الگو براي او مطرح هستند، چگونگي نگرش آنها نسبت به دين، تلقي آنها از اهميت و عظمت دين، از جمله عوامل بسيار مهمي است كه در ايجاد و پرورش احساسات مذهبي در جوانان دخيل است. از اين رو لازم است با رفتارتان او را دعوت به دين و ارزش هاي ديني كنيد. «كونوا دعاه الناس بغير السنتكم»؛ پيامبر فرمود مردم را با غير زبان به دين دعوت كنيد. زيرا مشاهده رفتار ديگران در تأثير پذيري انسان بسيار مؤثر است. اين كار هم به نفع شماست يعني عملاً خود شما كمال پيدا مي كنيد و هم باعث تشويق و تحريض ايشان براي عمل كردن به احكام شرع و ارزش هاي معنوی مي شويد. 5. از فرصت هايي كه ايام الله وجود دارد (ماه هايي مانند رمضان، محرم و صفر) به خوبي استفاده كنيد و از آمادگي دل ها براي دريافت انوار الهي در اين ماه ها بهره ببريد. 6. دوست در شكل گيري شخصيت جوان نقش مهمي دارد. تأثير دوست بر رفتارهاي جوان، نامحسوس است، به گونه اي كه حتي خود جوان هم از اين تأثير آگاه نمي شود؛ بنابراين در برنامه تربيتي خود سعي كنيد، خواهرتان با افراد متدين معاشرت داشته باشد. 7. در صورت همكاري با شما و لو يك گام و يا انجام دادن كوچك ترين رفتار مثبت، او را مورد تشويق قرار دهيد. 8. براي اينكه بتوانيد در اين راه موفق باشيد لازم است كه با والدين خود هماهنگ بوده و برنامه تربيتي خود را با هماهنگي آنان دنبال كنيد. 9. از لحن آمرانه (تحکم آمیز)، توهين و تحقير به شدت پرهيز كنيد. به هيچ عنوان از خشونت براي تغيير رفتار او استفاده نكنيد، اين كار مي‌تواند موجب لجبازي او شود. 10. در فضايي صميمي با او درباره ديدگاه هايش در زمينه مسائل ديني گفتگو كنيد و با دليل و منطق ديدگاه های اشتباه او را رد كنيد. 12. كامپيوتر را از اتاق خارج كنيد و در محل در دسترس قرار دهيد (مانند سالن پذيرايي) تا خواهرتان به راحتي نتواند رفتارهاي غلط خود را در فضاي مجازي ادامه دهد. 11. از صميم قلب براي موفقيت خودتان و براي هدايت او دعا كنيد و بدانيد كه اگر در كارتان جديت و اخلاص داشته باشيد ، حتماً موفق مي شويد. اميدوارم كه با بكارگيري نكات بالا بتوانيد در اصلاح رفتار خواهرتان موفق باشيد. چنانچه عليرغم تلاش شما، در او تغيير رفتاري مشاهده نشد و يا آنكه او بر رفتار غلط خود اصرار داشتند، تلاش هاي تربيتي خود را متوقف نكنيد و مطمئن باشيد تلاش شما دير يا زود نتيجه مي‌دهد. نویسنده : محمدصادق آقاجانی

عکس مشاور
مشاور: حمید حبشی
کارشناس حوزه خانواده

email

کلید واژه ها:


#حجاب و عفاف