مقابله با تنبلي


سؤال :

براي مقابله با تنبلي چكار بايد كرد؟


جواب :

خوشحاليم شما مخاطب ما هستيد؛ اميدواريم راهنماي خوبي در رابطه با اين موضوع براي شما باشيم. براي تغيير وضعيت موجود و رفتن به سمت وضعيت مطلوب، همانطور كه خودتان هم مي دانيد بايد به اصلي ترين موضوع يعني سستي و تنبلي و اهمال كاري توجه نماييد. شما اگر بهترين و دقيق ترين برنامه ها را پيش روي خود داشته باشيد، اما از درون، نيرويي شما را به سمت عملي كردن آن حركت ندهد، ثمره اي براي شما ندارد. لذا لازم است تا همراه با هم در جهت تغيير اين وضعيت حركت نماييم. بر این اساس در ادامه، موضوع تنبلي را بررسی و راهكارهایی را خدمتتان بيان مي داريم تا شما با عملي ساختن آنها گامي به سمت تغيير برداريد. از نظر روانشناسي، اهمال كاري يا تنبلي يعني به آينده محول كردن كاري كه تصميم به اجراي آن گرفته ايم. افراد تنبل و اهمال كار در واقع دچار يك آسيب رواني شده اند و به عادت ناپسند تعلل ورزيدن، سبك گرفتن و سهل انگاري در كارها و وظايف محوله خو كرده اند و معمولاً از همت پاييني برخوردارند. اين عادت كه در نزد بيشتر مردم رايج است، يكي از آسيب هاي رواني محسوب مي شود و بنا بر آماري كه برخي از روان شناسان در اين زمينه ارائه كرده اند 95 درصد مردم به نوعي به اين مشكل مبتلا هستند (آلبرت آليس و ويليام جيمز، روان شناسي اهمال كاري، محمد علي فرجاد، تهران، مؤسسه اميد، 1375، ص 9). اما براي درمان اين مشكل لازم است علل و ريشه هاي آن را بررسي كنيم؛ زيرا اگر بتوانيم ريشه مشكل را بيابيم درمان آن آسان خواهد شد. حال شما ببينيد كدام علل در مورد شما صادق است. روان شناسان عوامل زيادي براي اين آسيب رواني ذكر كرده اند كه در دو دسته كلي قرار دارد : الف) آسيب ها و ناهنجاري هايي كه مربوط به درون شخص است مانند : خودكم بيني، توقع بيش از حد از خود، پايين بودن سطح تحمل، كمال طلبي وسواس گونه، اشتياق به لذت جويي كوتاه مدت، فقدان قاطعيت و عدم اعتماد به نفس. ب) آسيب هايي كه در ارتباط با ديگر اشخاص و يا محيط اطراف فرد، خود را نشان مي دهد مانند : نارضايتي از وضع موجود، عدم تسلط بر كار، نگرش منفي به كار، نگرش غير واقع بينانه از ديگران، احساس عدم مسؤوليت در برابر ديگران، لجبازي با ديگران، اهمال كاري و پرخاشگري انفعالي و برچسب زدن به اين و آن (دكتر مرتضي آقا تهراني، مجله معرفت، ش 64 ، ص 40). عوامل فوق كما بيش در افراد اهمال كار و تنبل به چشم مي خورد كه بايد به تدريج سعي در رفع آنها نمايند. رفتار افراد در مورد شخص تنبل و قضاوت جامعه در مورد او از جمله نگراني ها و ناراحتي هايي است كه معمولاً افراد تنبل با آن مواجه هستند. انجام كار به موقع، هم آسانتر است و هم مزايايي در بر دارد؛ در صورتي كه گذشت زمان، هم كار را مشكل تر مي سازد و هم مزاياي انجام به موقع آن را از بين مي برد. رفتار مسامحه كارانه ناشي از انديشه شماست؛ تفكر منطقي مي تواند در رفتار شما نقش فعالي داشته باشد. مسامحه كاري از عدم تحرك ناشي مي شود؛ يعني فرد مسامحه كار كسي است كه در كارهايش به سعي و كوشش توجه ندارد؛ پس منطق و استدلال حكم مي كند كه هر كس رنج حال را به خاطر راحتي آينده تحمل كند. معمولاً مهمترين روش براي تغيير اين رفتار استفاده از روان درماني منطقي مي باشد. در تجزيه و تحليل روش روان درماني منطقي، خصوصيات رفتاري در شش مرحله مورد بررسي قرار مي گيرد كه حتماً با حضور روانشناس قابل اجراء مي باشد. *** اما در كنار اين روش درماني، توجه به نكات و راهكارهايي كه در ادامه مي آيد در درمان تنبلي موثر مي باشد : 1. قدرشناسي از فرصت هاي به دست آمده؛ گاهي افراد اگر گذر زمان و فرصت هاي پيش آمده را درك نكنند و به ارزش بي بديل وقت توجه نكنند، به راحتي آن را از دست مي دهند. به طور مثال كسب علم و دانش و بالا رفتن از نردبان ترقي هميشه براي انسان ميسر نمي شود. پس اگر شخصي فرصت آن را پيدا كند ولي به اهميت و ارزش واقعي آن واقف نباشد، ممكن است آن را با تنبلي و بي حالي به راحتي از دست بدهد و زماني حسرت آن را بخورد كه هيچ سودي نداشته باشد كه فرمودند : «ضايع كردن فرصت ها نتيجه اي جز غصه ندارد» (بحار، ج 71، ص 217). مسلماً فهم و درك ارزش وقت و فرصت هاي به دست آمده، افراد را از تنبلي و اهمال كاري باز مي دارد. 2. تلاش در ايجاد انگيزه؛ بسياري از موارد تنبلي و اهمال كاري به خاطر نداشتن انگيزه كافي است و همين مسأله باعث بي حالي و تنبلي شخص در انجام كارها و وظايف محوله مي شود. اگر انگيزه كافي در ما وجود نداشته باشد در انجام وظايف واجب هم سستي مي كنيم. 3. تعيين وقت معين براي هر كار؛ افراد بايد براي هر كاري قبل از انجام آن، وقت معيني در نظر بگيرند تا در آن وقت و فاصله زماني، كار انجام شود. اگر وقت هر كاري از قبل مشخص نشود، ممكن است انسان در انجام آن امروز و فردا كند. مثلاً يك كشاورز اگر نداند زمان كاشت، داشت و برداشت محصول محدود است، يا به آن بي توجه باشد، هرگز نمي تواند محصول خوبي به دست آورد. 4. تعيين دقيق تاريخ تحويل؛ براي انجام هر كاري لازم است شخص با توجه به امكانات خود، تاريخ دقيق پايان كار را مشخص كند. 5. استفاده از فن جزء جزء كردن؛ كار خود را به بخش هاي كوچكتر تقسيم كنيد تا بتوانيد بر آن مسلط شده و از عهده انجامش برآييد. به عنوان مثال، هر پنج صفحه مقاله خود را بخشي به حساب آورده و پس از انجام هر بخش، پاداشي مناسب براي خود در نظر بگيريد و این روند را تا پایان مقاله ادامه دهید. 6. اولويت بندي كارها؛ اشخاص براي خود وظايف گوناگوني را در نظر مي گيرند. هر كس بايد بتواند كارهاي با اهميت تر را در اولويت اول قرار دهد. اين تقسيم بندي، شما را مقيد خواهد كرد تا به كاري كه فوريت بيشتري دارد بينديشيد؛ در اين مورد اگر به طور جدي در انجام آن تسريع نكنيد، اهمال كاري شما در ساير امور نيز تأثير خواهد گذاشت. 7. اقدام به كار در حد توان؛ گاه انسان به كاري مبادرت مي كند كه از حد توان و طاقت او به مراتب فراتر است. در اينجا شخص با انتخاب غلط، زمينه اهمال كاري خود را فراهم ساخته است. بنابراين، هر كس اول بايد توان خويش را در انجام كارها درست برآورد كند و سپس كاري در خور و مناسب با توانش بپذيرد. 8. تغيير محيط؛ گاهي تنبلي و اهمال كاري به خاطر شرايط محيطي خاصي است كه فرد در آن قرار گرفته است. تغيير و تحول در اين شرايط مي تواند تنبلي و بي حالي را از افراد دور كند. 9. استفاده از عهد و پيمان؛ گاهي لازم است براي درمان تنبلي با خود عهد ببنديم كه در انجام آن كار كوتاهي نكنيم و در صورت شكستن عهد و پيمان براي خود تنبيهي در نظر بگيريم. در علم اخلاق اين شيوه را مشارطه گويند كه شخص براي اصلاح نفس خويش هر سحرگاه با خود شرط و قراردادي مجدد مي بندد تا كه به سوي كمال سير كند. در گفتاري حكيمانه از امام اميرالمؤمنين حضرت علی (ع) در آثار پيمان آمده است : «با نماز پيمان وفا ببند تا اين كه بر آن مواظبت كني» (نهج البلاغه، خطبه 199، ص 418). - هر يك از راهكارهاي فوق را نوشته و خود را به انجام آن مقيد سازيد و به هر بار عمل امتياز و به هر بار تخلف نيز كارت قرمز دهيد بعد ببينيد طي يك روز امتيازها بيشتر است يا كارت های قرمز؛ سعي كنيد روز به روز به تعداد امتيازها بيافزاييد. *** پرسشگر گرامي موارد فوق، نكاتي ساده اما مهم را به شما يادآوري مي كنند كه با وجود ساده بودن نياز به تمرين و صرف وقت دارند كه ما اميدواريم شما با رعايت آنها در زندگي اجتماعي و كارهاي خود، به موفقيت هاي روزافزون دست يابيد. ما هم در كنار حرم كريمه اهل بيت حضرت معصومه سلام الله عليها براي شما انسان هاي خواستار پاكي دعا مي كنيم و منتظر مكاتبه بعدي شما هستیم.

عکس مشاور
مشاور: حمید حبشی
کارشناس حوزه خانواده

email

کلید واژه ها:


#راهنمايي و تاثير گذاري بر دانشجو