چرا باید زندگی من این گونه باشد؟


سؤال :

من در خانواده ام مشكلات خيلي زيادي دارم. پدرم معتاد است، برادرم ناشنوا است و مايه اذيت و آزار ما مي شود، مادرم به شدت بيمار است و به خاطر اذيتهاي پدر و برادرم هر روز بدتر مي شود، خودم هم كه از لحاظ ديني بسيار عقب هستم و بعد از بیست و چهار سال تازه نماز خواندن را شروع كرده ام. خيلي اوقات با ديدن زندگي اطرافيانم كه در خانواده هاي مذهبي رشد مي كنند و مشكل خاصي هم در زندگيشان ندارند، دچار يأس و حسرت و حسادت مي شوم. مدام از خودم مي پرسم چرا من بايد در خانواده اي باشم كه تا به حال نماز خواندن پدرم را نديده باشم؟ چرا من بايد برادر ناشنوايي داشته باشم كه هر روز از او كتك بخورم و در محيط سرد و بي روح خانواده ام ذره اي طعم محبت و عاطفه را نچشيده باشم؟ چرا من بايد به علت تربيت غلط خانوادگي اين قدر از لحاظ اخلاقي و اعتقادي مشكل داشته باشم؟ چرا؟ خلاصه مي خواهم علت اين همه تفاوتي كه خدا بين من و خيليهاي ديگه قرار داده را بفهمم، مگر گناه من چي بوده كه بايد در اين همه رنج و عذاب غوطه ور باشم اما در نزديكي من افرادي باشند كه با اعضاي خانوادشان برنامه هاي مذهبي دارند، با هم رشد مي كنند، هم دنيا را دارند و هم آخرت را. خواهش مي كنم جواب كاملي به من بدهيد تا از اين همه حسرت و حسادت و اندوه نجات پيدا كنم.


جواب :

دانشجوي گرامي ؛ در ابتداي امر جا دارد به شما آفرين بگوييم كه با وجود چنين وضعيتي كه از خود ، خانواده و محيط زندگي و شرايط مختلفتان برايمان ترسيم كرده ايد ، توانسته ايد وارد محيط دانشگاه گرديده و با موفقيت مدارج عالي تحصيلي را طي نماييد .جاي بسي خوشحالي است مشكلاتي كه بدان اشاره نموده ايد ، نتوانسته در اعتماد به نفستان خللي وارد كرده و خداوند به شما توفيق داده كه با همت و تلاشي مثال زدني راه پيشرفت و كمال را در پيش بگيريد . به محورهای مختلفی در نامه خود اشاره نمودید که برخی از آنها عبارتند از: 1- مسأله اعتياد پدر ، مريضي مادر ،ناشنوايي برادر و مسأله اذيت و آزارهاي پدر و برادرتان نسبت به خود و اعضاي خانواده . 2- طرح مسأله عقب ماندن شما در مسائل ديني و عبادي از جمله نماز و مسئول دانستن پدر تان در عدم ارائه تربيت ديني به شما . 3- شكايت از محيط سرد و بي روح خانواده خود و فقدان محبت و عاطفه در آن . 4- پرسش از علَت اين همه تفاوتي که خدا بين شما و خيلي هاي ديگه قرار داده ، و طرح اين سؤال كه مگر گناه من چي بوده که بايد در اين همه رنج و عذاب غوطه ور باشم اما در نزديکي من افرادي باشند که با اعضاي خانواده شان برنامه هاي مذهبي دارند، با هم رشد مي کنند، هم دنيا را دارند و هم آخرت را. 5- راه رهايي از حسرت ، حسادت و اندوهي كه دچار آن شده ايد . دانشجوی گرامی؛ وضعیتی را که شما با آن مواجه هستید و حساسیت شما را نسبت به موضوعات مطرح شده در متن ارساليتان به خوبی درک کرده و شما را متوجه این نکته می نماییم که : همانطور که خود می دانید شما تنها فردی نیستید که از وجود چنین مسایلی در خانواده خود رنج می برید . همانطور كه خود مي دانيد ‌در فرایند مشاوره و حل مسايلي كه فرد با آنها مواجه مي باشد ، مهمترین امر این است که بتوان مسأله اصلی را شناخت تا پراکندگی موضوعات و مسایل باعث هدر رفتن انرژی روانی و عدم تمرکز ذهنی فرد نگشته و در پی آن توان وي در مواجهه مستقیم با مسأله اصلی و حل آن از طریق راهکارهای موجود افزایش یابد كه گاه در سايه حل آن مابقي مسايل نيز براحتي حل خواهد شد . لذا سعی خواهیم کرد با یافتن ریشه مشترکی برای مسايل مطروحه، کمک مناسبی را به شما در جهت برون رفت از وضعیت موجود و تحمل آن ارائه نماییم . در نامه ارسالی خود به موارد فراوانی اشاره نمودید که به نظر می رسد عدم احساس رضایت درونی و خود ارزشمندی شما به علت اعمال مقايسه بين خود و ديگران در مسايل مختلفي چون داشتن خانواده اي با شرايط ايده آل و ... كه منجر به ضربه زدن به اعتماد به نفستان گرديده ،مسأله اصليتان باشد . این نظر زمانی تأیید می گردد که خود نیز در متن ارسالي از حسرت ، حسادت و اندوه خود در مقايسه خود و خانواده تان با اطرافيان و خانواده هاي مذهبي صحبت به ميان مي آوريد . دانشجوی گرامی ؛همان طور که خود می دانید ، اصل مقایسه ای که افراد نسبت به هم اعمال می کنند ،طبیعی است . در واقع بشر به خاطر اجتماعی بودنش ،در جامعه ای زندگی می کند که همه افراد آن از یک سطح اجتماعی برابری برخوردار نیستند ؛لذاست که تفاوت سطح زندگی ها به صورت طبیعی یک پدیده مقایسه اجتماعی را به وجود می آورد. ره آورد این مقایسه ،یا شادمانی و رضایت از زندگی همراه با امید و پویایی است و یا ناخرسندی و نارضایتی از زندگی همراه با ناامیدی و ناتوانی . پر واضح است که این پیامدها به نوع مقایسه ای که افراد به کار می برند ،بستگی دارد و در واقع باید گفت فرایند مقايسه ،مهارتی است که باید آن را به درستی آموخت . به نظر می رسد ،مقایسه ای که بين خود و ديگران در زمينه هايي كه بدان اشاره نموده ايد به اعتماد به نفس شما در مقابل دیگران آسیب وارد نموده و موجبات عدم احساس رضایت درونی و خود ارزشمندی شما را فراهم ساخته و تبعاتي را براي شما به همراه داشته است . براي رهايي از چنين وضعيتي توجه داشته باشيد كه : 1. مقایسه صعودی خود با ديگران سبب می شود که انسان آنچه را در خود دارد،نبیند و پیوسته حسرت زندگی دیگران را بخورد . 2. درزندگی چیز های فراوانی وجود دارند که می شود به خاطر آنها زندگی با نشاط و شادی داشت . امام صادق علیه السلام می فرماید : بپرهیزید از این که به آنچه در دست فرزندان دنیاست ،چشم بدوزید ؛چرا که هر کس به آن چشم بدوزد ،... نعمتی را که نزد اوست کوچک می شمرد و در نتیجه سپاس گزاری او کاهش می یابد . (1) چرا به اين نعمت نمي نگريد كه لا اقل داراي خانواده و پدر و مادر هستيد .نعمتي كه به يقين بسياري از هم سن و سالان شما از آن محروم بوده و در حسرت آن به سر مي برند . 3. چرا همیشه به نیمه خالی لیوان مي نگريد و زندگی خود را ناقص مي بينيد مثلاً‌خود را در مسائل ديني و اخلاقي عقب مي دانيد ولي آيا شده كه يك بار از اين زاويه به موضوع بنگريد كه چطور شده در سن 24 سالگي اين توفيق نصيبتان گرديده كه با نماز و راز و نياز با خدا آشنا گرديد .آيا جز اين است كه اين مسأله خود توفيقي بس عظيم است كه چه بسا خداوند در قبال تحمَل آزارها و اذيت هاي پدر و يا برادرتان نصيب شما كرده . زندگی در این دنیا برای هیچ کس کامل نیست .بدون شک زندگی (( داشته ها ))و (( نداشته ها))ی فراوانی دارد.اگر انسان به داشته های خود توجه کند و از آنها لذّت ببرد،راحت تر می تواند نداشته ها را تحمّل کند، اما اگر کسی داشته های خود را نبیند ،زندگی را یکسره محرومیت می داند و در آن ،هیچ نقطه امیدی نمی یابد و همه زندگی ،یکپارچه برای او سختی و تلخی است و واقعاً چنین زندگی ای را نمی توان تحمّل کرد. 4. نگذاريد ناسپاسی و بی تابی بر شما فايق آيد . کسی که ... در دنیای خود به کسی که بالاتر از اوست نگاه کند و نسبت به آنچه ندارد افسوس خورد ،خداوند ، نه او را شاکر می نویسد و نه بردبار. (2) انسان موفّق کسی است که از سویی از آنچه دارد،آگاه بوده ،نسبت به آن شاکر باشد و از سوی دیگر ،نسبت به سختی ها بردبار بوده ، از بی تابی کردن بپرهیزد. کسی که شاکر نیست ، از آنچه دارد،بی خبر است و یا آنچه را دارد ، نعمت نمی داند و لذا از آن لذت نمی برد و کسی هم که بردبار نیست ،سختی ها را تحمّل نمی کند و بی تاب می گردد و همین مشکل او را افزایش می دهد و در مجموع ،نبود سپاس گزاری و بردباری ،موجب نارضایتی از زندگی می گردد. بنا براین : سعی کنید نسبت به نعمت ها سپاس گزار بوده و از بی تابی نسبت به سختی ها و مسايلي كه در خانواده با آن مواجه هستيد ، بپرهیزید. *خودتان را آن طورى که هستید بپذیرید. *نقاط ضعف خود را فراموش کنید. *از به زبان آوردن واژه‏هاى مأیوس کننده مانند من نسبت به بقيه عقب مانده ام و ... اجتناب کنید. *زندگینامه افراد موفق را مطالعه کنید و از رفتار آن‏ها الگو بردارى کنید. در مورد دغدغه تان درباره معنويت و ... بايد گفت كه انسانها از طرق مختلفی در طول زندگی نسبت به امور معنوی تحت تأثیر قرار می گیرند . گر چه دسته اي از اين عوامل مربوط به مواردي است که در اطرافش قرار دارد؛‌مانند محیطی که در آن زندگی می کند ،درس می خواند و یا مشغول به کار است اما دسته ای از آن عوامل كه جزو مهمترين آن است به خود فرد مربوط می شود ؛مانند انگیزه ،احساسات و عواطف كه الحمدلله چنين معيارهايي در شما وجود دارد. گرچه ممكن است كه اگر شما نيز توفيق آن را مي داشتيد و در جوي مذهبي و ايده آل يزرگ مي شديد شايد به مراتب موفق تر مي بوديد ليكن از وضعيت فعلي خود غافل نگرديد كه الحمدلله داراي بينش خوبي نسبت به نماز و عبادت و ... مي باشيد .سعي كنيد از همت بزرگي كه در راه ادامه تحصيل از خود بروز داده ايد در راه جبران كاستي هاي مورد نظر در زمينه معنويات بهره بگيريد . سعي نماييد با افراد و هيئات مذهبي آشنا گشته و با حضور در مراكز مذهبي به دغدغه هاي خود فايق آييد . در مورد جو عاطفي اي كه در خانواده تان حاكم است ،چرا سعي نمي كنيد خود ،‌گام اول را برداريد كه اين مسأله موجبات رضايت خداوند تبارك و تعالي است و مطمئناً‌ توفيقاتي را براي شما در زمينه عبادت و ... زمينه ساز خواهد بود . برای داشتن ارتباط سالم و درست با اعضای خانواده خود به موارد زیر توجه داشته باشید: 1- برقراری چنین ارتباطی با آنها با توجه به شرايط حاكم بر خانواده شما زمان بر است ؛‌لذا نبايد در ادامه مسير مأيوس گرديد . 2- يك رابطه سالم با دیگران احساسات صميمانه و دوستانه را مي‌طلبد ؛‌زیرا صميميت نقش بسيار مهمي‌در ارتباطات بين فردي دارد؛‌لذا با افراد خانواده خود فارغ از هر نوع كاستي و نقصي كه دارند صميمي رفتار نماييد . 3- بينش افراد در روابط اعضاي خانواده نقش اساسي دارد؛‌لذاست که رابطه سالم با سوء تفاهم و زخمهاي گذشته ارتباطي ندارد. لذا نسبت به افراد خانواده خود حسن نظر داشته باشید . 4-يك رابطه سالم، گفتگوي سالم مي‌طلبد؛‌لذا سعي كنيد با افراد خانواده خود بر سر مسائل گوناگون با ملايمت و نرمي سر گفتگو را باز نماييد .توجه داشته باشيد كه هيچ كس دقيقاً همان چيزي نيست كه خواهان آن هستيد. گاه ممكن است آنها با اعمالشان شما را نا اميد ‌كنند. يك رابطه سالم به اين معناست كه ديگران را به همان صورتي كه هستند بپذيريد و قصد تغيير آنها را نداشته باشيد. 5ـ شنونده خوبي براي آنها باشيد و با گوش جان صحبت‌هاي آنها را بشنويد. 6- يك رابطه سالم با اعضاي خانواده بر مبناي احترام متقابل پايه ريزي شده است.لذا از آنها ايراد نگيريد و سرزنششان نكنيد. 7ـ به احساسات منفي و غيرقابل كنترل خود در مورد اعضاي خانواده تان اجازه بروز ندهيد. 8- يادتان باشد كه هر چه بيشتر خوبي‌هاي پدر و يا ... را ببينيد ، روابط بهتري باآنها برقرار خواهيد نمود. در مورد جايگاه خود در مسأله معنويات ،‌شايسته مي دانيم خودتان براساس اطلاعاتي كه در ادامه خواهد آمد،‌‌قضاوت نماييد تا به درستي دريابيد كه نه تنهاا از ديگران عقب نيستيد بلكه زمينه توفيق در مراحل كمال و معنويات براي شما نسبت به هم سن و سالانتان بسيار فراهم تر است . شایسته است تعریفی از معنویت داشته باشیم تا به گمان برخی ها فکر نکنیم که معنویت چیز ناشناخته و یا دور از دسترسی است . معنویت ،نحوه ای از نگرش و روبه رو شدن با جهان هستی است که شخص را قادر می سازد با آرامش و رضایت باطن زندگی کند . هدف از پرورش معنوی پاسخ دادن به این 3 سؤال است که : از کجا آمده ایم ؟ چرا آمده ایم ؟ به کجا می رویم ؟ انسان مى‏تواند از همه ابزار و وسايل در راه بندگى خدا استفاده بهينه نمايد و همه نيروهاى مادى و معنوى را در اين راه بسيج نمايد. اصولاً مادياتى كه وسيله‏اى براى رسيدن به معنويات و قرب به خداوند و عالم آخرت مى‏باشند، خود از امور معنوى و آخرتى به شمار مى‏آيند . مال ، ثروت و قدرتى كه در راه آخرت ، رضاى الهى ، خشنودى بندگان خدا ، دستگيرى از درماندگان و افتادگان به كار گرفته شوند خير ، بركت و عين آخرت است نه دنيا. چه بسيار افراد ثروتمندى كه از ثروتشان براى كسب خشنودى حق و رسيدن به قرب الهى استفاده كردند و آن را نردبان رسيدن به قله‏هاى فضيلت و كمال انسانى قرار دادند. در روايت داريم كه يكى از اصحاب حضرت صادق(ع) به نام ابن‏ابى‏يعفور از حضرت پرسيد: ما دنيا را دوست داريم. حضرت فرمود: با آن چه كنى؟ حضرت فرمود: با آن ازدواج مى‏كنم و حج به جا مى‏آورم و مخارج خانواده‏ام را تأمين مى‏كنم و از برادرانم دستگيرى مى‏كنم و صدقه مى‏دهم. حضرت فرمود: اين دنيا نيست، آخرت است(3). لب معنویت این است که با دیگران آنچنان رفتار کنی که خوش داری دیگران با تو (همان گونه )رفتار کنند. اينجاست كه گفته شد زمينه براي شما فراهم تر است كه به تفصيل در مورد آن بحث شد . برخی از ویژگی های انسان با معنا که شایسته است حائز آن گردید ،عبارتند از: 1- هیچ وقت نا امید نگردید . 2- مناسبات اجتماعی خود را بر 3 اصل عدالت ،احسان و محبت استوار نمایید. انسان با معنا باید در مدارج پایین تر معنویت با دیگران به عدالت ،در درجه بالاتر با احسان و در مرحله بعد با محبت رفتار نماید ،‌ببينيد كه در كجا قرار داريد . 3-هرگز نسبت به وضع موجود اکتفا ننموده و سعی نمایید خود را به وضع مطلوب تری ارتقاء دهید اما نه از راه سرزنش خود و ديگران كه انرژي لازم را براي پيشرفت و كمال از شما مي گيرد . 4- نسبت به سختی ها و مشکلات زندگی ،تحمّل خود را افزایش داده ،بلکه بالاتر از آن اینکه سعی کنید به چشم مشکل و رنج به آنها نگاه ننمایید. 5- خود را مسئول سرنوشت خود دانسته و تقصیرها ، کمی و کاستی های زندگی را به گردن دیگران نیاندازید. 6-از 3 صفت کینه ،نفرت و خشم به دور باشید . 7- یقین و باور به زندگی پس از مرگ را در خود تقویت نمایید . 8- در همه حال قدر خوبی دیگران را بدانید و خدا را بخاطر نعمت هایش شاکر باشید . 9- گرچه اختلاف نظر در همه موارد و حتی در میان اعضای خانواده امری طبیعی است ولی سعی نمایید با توجه به اين كه فرد تحصيل كرده اي هستيد با مدیریت صحیح کشمکش ها و نزاع های خود با دیگران به سازگاری مطلوبی با آنها دست یابید. نكته پاياني دانشجوي گرامي ؛ اگر عادت کنید زندگی خود را به سرزنش دیگران یا افسوس گذشته بگذرانید، هیچ کاری از پیش نخواهید برد . براي رهايي از اندوه و حسرت نسبت به گذشته خود سعي نماييد به موارد مذكور تا حد توان عمل نماييد . پي نوشت 1- بحار الانوار ،ج 75،ص 368. 2- کنز العمّال ،ج 3،ص 255،ح 6423. 3- ميزان الحكمه، ج 3، ص 296، ح 5825، چاپ دفتر تبليغات اسلامى، 1362. رضا وظیفه مند

عکس مشاور
مشاور: حمید حبشی
کارشناس حوزه خانواده

email

کلید واژه ها:


#راهنمايي و تاثير گذاري بر دانشجو