واكنش منطقى در مقابل رفتارهاى ناصحيح ديگران


سؤال :

برای رفع مزاحمت یک فرد سمج و يه دنده و مغرور و عصبى و كله شق چه كار بايد بكنم؟ واكنش منطقى در مقابل رفتارهاى ناصحيح ديگران را به من بگویید؟


جواب :

به نظر ما برای حل این حل مسأله نياز به دقت و بررسى نسبتا عميق و برخوردارى از هوش اجتماعى كافى و مناسب است. به طور كلى مى توان گفت، در مورد چنين رفتارهائى كه ناشى از ويژگى هاى شخصيتى معيارهاى درونى شده افراد مى كند، انسان نه مى تواند به آسانى با او همراه شد و آن را بپذيرد و نه اين كه آن را رها كند. به طور خلاصه مى توان گفت در مواردى كه رفتارهاى افراد با تفكرات و معيارهاى درونى ما متفاوت است چند عكس العمل صحيح است و چند عكس العمل اشتباه است. عكس العمل هايى كه صحيح است مانند : - حفظ آرامش و متانت. - تفكر درباره زيربناى فكرى رفتار طرف مقابل كه دو فايده دارد : اولاً، اگر صحيح است آن را بپذيريم. ثانياً، اگر غلط است از آن آگاه شويم تا با تغيير آن به طور منطقى، رفتار فرد را تغيير دهيم چه اين كه زيربناى رفتار آدمى تفكرات اوست. 3. برخورد منطقى و مستدل براى راهنمايى و ارشاد فرد. اما عكس العمل هايى كه در اين مواقع اشتباه است مانند : - دست برداشتن از اعتقادات يقينى خود و تسليم طرف مقابل شدن (همرنگ جماعت شدن). - تحميل كردن فكر و عقيده خود به ديگران. - برآشفته شدن و حالت تدافعى گرفتن. - بى تفاوت بودن و ناديده گرفتن رفتارهاى طرف مقابل. در اينجا تذكر يك نكته مهم ضرورى است و آن اين كه گاهى لازم است براى راهنمايى و ارشاد يك فرد و دور كردن او از رفتار ناشايست، برآشفته شويم يا بالعكس به او بى اعتنايى كنيم و ظاهراً رفتارش را ناديده بگيريم كه در اين صورت مى توان از اين ابزارها استفاده كرد تمام سختگيرى ها و خشونت هايى كه در اسلام تجويز شده است و تحت عنوان امر به معروف و نهى از منكر قرار دارد، به همين دليل است. اما در حالت عادى، برآشفته شدن و استفاده از خشونت كار سازنده اى نيست. در سيره پيامبر خدا و ائمه اطهار در برخورد با رفتارهاى ناشايست ديگران، نمونه هاى فراوانى وجود دارد. به طور مثال نقل شده است روزى عربى بيابانى كه از تعاليم اسلام هيچ اطلاعى نداشت وارد مسجد شد و در حالى كه پيامبر خدا و عده اى از مسلمانان حضور داشتند به گوشه از مسجد رفت و ادرار كرد مسلمانان به محض مشاهده اين رفتار ناپسند، او را مورد حمله قرار دادند و قصد كردند او را تنبيه سختى نمايند. در اين هنگام رسول خدا (ص) آنان را از اين كار منع كرد و فرمود: با يك سطل آب مى توان مسجد را تطهير كرد. سپس رو به آن مرد عرب كه بسيار ترسيده بود كرد و فرمود: اى برادر اينجا مسجد و محل عبادت و نماز است و نبايد آن را آلوده كرد. آن مرد از اين حركت منطقى و همراه با عاطفه و مهربانى پيامبر خوش آمد و با كمى تأمل مسلمان شد و از آن به بعد هميشه با لباس تميز و پاكيزه در مسجد حاضر مى شد. در اينجا پيامبر خدا (ص) روش برخورد و منطقى در مقابل رفتارهاى غير منطقى افراد را به مسلمانان مى آموزد كه هم اشتباه افراد را به آنها بفهمانند و هم حرمت آنها را خدشه دار نكنند. اكنون به بعضى از مواردى كه به عنوان واكنش منطقى در مقابله با رفتارهاى ناصحيح ديگران محسوب مى شود، اشاره مى كنيم : 1. عصبانى و پرخاشگر نشويد زيرا باعث عكس العمل منفى در طرف مقابل مى شود. 2. سكوت و تحمل بيجا نداشته باشيد و روحيه سلطه پذيرى را از خود دور كنيد زيرا نه تنها خودتان دچار رنجش درونى مى شويد بلكه طرف مقابل را نسبت به رفتارش جسورتر مى كنيد. 3. با جرأت و شجاعت احساستان را به طرف مقابل بگوييد زيرا هم ارزش و شأن خود را حفظ كرده ايد و هم ارزشمندى او را خدشه دار نكرده ايد. در اينجا با ذكر مثالى مطلب را به پايان مى بريم : فرض كنيد در يك تئاتر شلوغ، افراد پشت سر شما با صداى بلند شروع به صحبت مى كنند، اين صدا موجب حواسپرتى شما از موضوع نمايش شده و لذت ناشى از آن را كاهش مى دهد سالن هم آن قدر شلوغ است كه نمى توانيد صندلى خود را تغيير دهيد. در اينجا سه نوع پاسخ مى توان داد: الف) چيزى نمى گوييد و در سكوت، تحمل مى كنيد. ب) به عقب برمى گرديد و با عصبانيت به آنان مى گوييد: «چرا براى ديگران احترام قائل نيستيد؟ اگر فورا ساكت نشويد مدير سالن را صدا مى كنم تا از سالن بيرونتان كند». ج) به عقب برمى گرديد و در حالى كه مستقيما به افراد در حال صحبت نگاه مى كنيد مى گوييد: «صحبت شما باعث مى شود كه من نتوانم از نمايش لذت ببرم». در مقايسه پاسخ ها با يكديگر مى گوييم : پاسخ اول، سلطه پذيرانه است چون شما خود را مجبور مى كنيد كه رفتار آنها را تحمل كنيد. علاوه بر اين كه در درون خود احساس خفت و بى ارزشى مى كنيد و همين شما را بيشتر آزرده خاطر مى كند. پاسخ دوم، گرچه شما را كمى ارضا مى كند ولى باعث مى شود آنها احساس ناخوشايندى نسبت به شما پيدا كنند علاوه بر اين كه ممكن است به شما پاسخ پرخاشگرانه بدهند و از رفتارشان هم دست نكشند. پاسخ سوم، خردمندانه است كه هم شما را به هدف مى رسا ند و باعث رضايت خاطر شما مى شود و هم تأثيرات نامطبوع پاسخ هاى اول و دوم را ندارد. بنابراين شايد بتوان گفت مسأله چگونگى انتقاد از ديگران براى تأثير مثبت در آنها موضوعى است كه بيشتر مربوط به مسأله مخاطب شناسى و تأثيرگذارى است. اگر بتوان از اصول روانشناختى در تأثيرگذارى آگاهى كافى داشته و عملا به آن پاى بند باشيم. مطمئنا به هدف مورد نظر خواهيد رسيد. به همين دليل نكاتى را نیز درباره نحوه تأثيرگذارى خدمتتان عرض مى كنيم. مسأله تأثيرپذيرى يا تأثيرگذارى در حدود كيفيت آن بستگى به توان‏ ها و قابليت‏ هاى انسان در ابعاد مختلف دارد. مهم‏ترين امورى كه در تأثيرگذارى دخالت دارند ويژگى ‏هاى روحى از قبيل اراده استوار اخلاق نيكو حسن معاشرت و آگاهى‏ ها و توان هاى علمى بالا است. تأثيرپذيرى مثبت نيز تا حدودى به اين امور و نيز به ميزان انعطاف پذيرى و حقيقت ‏طلبى شخص ارتباط دارد و تأثير پذيرى ‏هاى منفى برخاسته از ضعف آگاهى و اراده مى‏ باشد. بنابراين هر اندازه در تقويت اراده خود گسترش صفات حسنه و خلق و خوى پسنديده و افزون ‏سازى آگاهى‏ ها ودانش‏ هاى خود به ويژه در زمينه مسايل دينى فرهنگى و اجتماعى تلاش كنيد تدريجا توان تأثيرگذارى بيشترى خواهيد يافت. پس تأثيرگذارى يك مهارتى است كه به تدريج حاصل مى ‏شود و تأثيرگذار و تأثير گيرنده و فضاى روانى از آمادگى لازم و شرائط كافى برخوردار باشد كه با تمرين و ممارست به اين مهارت دسترسى پيدا مى‏ شود. با رعايت اصول و نكات زير فرد مى‏ تواند ميزان تأثيرگذاري خويش را افزايش دهد : 1. كار خود را با تحسين و قدردانى صميمانه از طرف مقابل شروع كنيد. 2. با اندكى تفحص و جستجو برنامه خود را با برجسته كردن يك يا چند نكته مثبت و ارزشمند در طرف مقابل و تحسين صادقانه از وى به خاطر وجود آن امر مثبت ارتباط خود را با وى پى‏ گيرى نمائيد. 3. در صورتى كه اشتباه و لغزشى در وى مشاهده كرديد مستقيما از او گلايه نكنيد و وى را مورد انتقاد مستقيم و سرزنش خود قرار ندهيد. 4. قبل از انتقاد از ديگران درباره اشتباهات خود حرف بزنيد. 5. سعى كنيد شنونده خوبى باشيد و ديگران را تشويق كنيد درباره خود براى شما حرف بزنند. 6. صميمانه ديگران را دوست داشته باشيد و به آنها اين محبت باطنى خود را اعلام كنيد. 7. به ديگران اعتبار بدهيد و كارى كنيد كه احساس كنند مهم هستند. 8. در طرف مقابل نسبت به كارى كه مى ‏خواهى انجام دهد ميل شديدى ايجاد كنيد و به عبارت ديگر فضاى روانى لازم را براى انجام آن عمل فراهم نمائيد. 9. هر رفتارى را كه از ديگران نسبت به خود انتظار داريد همان را با ايشان در پيش گيريد. 10. سعى كنيد نقطه نظرات و ديدگاه هاى خويش را بر ديگران تحميل نكنيد زيرا مردم سخن كسى را كه بخواهد عقيده‏ اش را بر آنان تحميل كند نمى ‏پذيرند و با كسى كه همچون يك سرپرست با ايشان رفتار كند دوستى نمى ‏ورزند و به او اعتماد نمى كنند.

عکس مشاور
مشاور: حمید حبشی
کارشناس حوزه خانواده

email

کلید واژه ها:


#راهنمايي و تاثير گذاري بر دانشجو