وضعيت درسي و معنوي ام خوب بود تا اين كه وابسته همكلاسي ام شدم ...


سؤال :

پسري هستم که وضعيت درسي و معنوي ام خوب بود تا این که وابسته همكلاسي ام شدم. واقعا از آن روز تا حالا عذاب مي كشم. كمكم كنيد. ديگه حوصله درس خوندن ندارم. چند بار هم فكر خودكشي به سرم زده. چيكار كنم؟


جواب :

خوشحاليم شما مخاطب ما هستيد. اميدواريم راهنماي خوبي در رابطه با اين موضوع براي شما باشيم. پرسشگر گرامي همانطور كه مي دانيد همه افراد ، صرف نظر از سن، جنسيت، زمينه فرهنگي و جهت و نوع كاري كه در زندگي دارند ، نيازمند عزت نفس هستند. عزت نفس مجموعه ای از برداشت ها و ارزيابي ها و تجاربي است كه از خويش داريم و باعث مي شود كه نسبت به خود احساس خوشايند ارزشمند بودن ، يا بر عكس احساس ناخوشايند بي كفايتي داشته باشيم. يكي از ويژگي هاي مثبت كساني كه داراي عزت نفس هستند اين است كه مي تواند خود را محاكمه كنند. آنها با شجاعت تمام گاهي خود را به محكمه مي كشاند و به نقايص و اشتباهات خود اقرار مي نمايند، بي آنكه احساس ضعف نمايند؛ چرا كه مي داند اقرار به خطا اولين گام در رفع خطاست و انكار خطا نتيجه اي ندارد جز تكرار دوباره آن .پرسشگر گرامي اين سوال و كلمات شما نشان از همان محكمه است و بي ترديد شما داراي عزت نفس بالايي هستيد كه لازم است در جهت حفظ و تقويت آن تلاش نماييد. پاسخ مطالبي كه نوشتيد را در قالب چند نكته خدمتتان بيان مي كنيم. نكته 1- همانطور كه خودتان مي دانيد يكي از مهمترين نيازهاي انسان، نيازهاي عاطفي است. نياز به محبت ورزيدن به ديگران و مورد محبت ديگران واقع شدن دقيقا يك نياز عاطفي است. اين نياز در طي مراحل مختلف رشد و در مراحل گوناگون زندگي شكل هاي مختلفي پيدا مي كند و در هر دوره اي به گونه اي متناسب با آن زمان بايد ارضا شود. در دوره نوجواني از طريق دوستان و گروه همسالان و در دوره جواني از طريق دوستان، خويشاوندان و همسر به اين نياز پاسخ داده مي شود. روان شناسان علت وابستگي انسانها را به يكديگر همين نيازهاي عاطفي مي دانند. يكي از ويژگي هاي جوان در اين مرحله از رشد داشتن روابط و دوستي صميمي با ديگران است.اما در كنار اين نياز بايد به اين نكته مهم هم توجه نمود كه محبت و عشق اصلي اهل معرفت به خداست و آن عشق در رأس هرم فكر و دل آنان قرار دارد و بقيه، هر چه هست، در پرتو و شعاع آن شكل مي‏گيرد. نكته 2- توجه داشته باشيد محبت افراطي به چيزي، پايداري روحي انسان را كم مي كند و او را از ياد خدا و حتي رفتار مناسب با اطرافيان باز مي دارد و از نظر اخلاقي و عرفاني گرفتار شرك خفي شده است. اما در مورد اصل اين نوع ارتباط بايد خدمتتان بيان داريم كه به نظر مي رسد همانطور كه خودتان هم اشاره نموديد اين نوع دوستي در طولاني مدت مي تواند براي هر دوي شما آسيب زننده شود؛ لذا بهتر است سطح اين دوستي را بحد طبيعي و نرمال برسانيد و از علاقه شديد به ايشان پرهيز نمايید. براي پي بردن به علت لزوم برگرداندن اين ارتباط لازم است به اين سوالات جواب دهيد كه : 1. علت و مقدمه اين دوستي چه بوده است؟ 2. در اين دوستي بدنبال چه هستيد؟ 3. راه رسيدن به اهداف را درست انتخاب نموده ايد يا دچار سرگرداني شده ايد؟ 4. آيا اين دوستي از مسير و حد شرعي خارج شده است و ...؟ گاهي ممكن است جذابيت يك فرد از جهت ويژگي هاي ظاهري يا شخصيتي يا پاره اي از صفات اخلاقي توانسته است در روح و روان ديگري تأثير عميقي بگذارد و خلأ عاطفي اش را به وسيله آن پر كند. ماهيت اين دوستي ها گرچه در ابتدا دوستانه، پاك و بي شائبه است ولي زماني كه اين علاقه به اوج خود مي رسد، آنها را دچار سرگرداني مي كند كه اكنون چه بايد بكنند؟ اين سرگرداني ممكن است با بعضي آثار مخرب ديگري مانند مشكلات تحصيلي، يا حتي تحريك غريزه جنسي و ... همراه شود. براي رهايي و برگرداندن اين ارتباط راهكارهاي زير را توصيه مي‌كنيم : 1. براي شبانه روز خود برنامه دقيق و مشخصي داشته باشيد. از بيكاري اجتناب كنيد و اوقات خود را بيهوده نگذرانيد. در اين برنامه ريزي، زماني را براي همراهي با ايشان در نظر داشته باشيد و سعي نماييد در غير اين زمان از ارتباط با ايشان خودداري نماييد. اساسي ترين و در عين حال آسان ترين كار اين است كه سعي كنيد ارتباط خود را با آن فرد محدودتر كنيد. براي اين كه خلأ عاطفي به جود آمده از آن را پر كنيد لازم است به فعاليت هاي هنري، علمی و عملي روي بياوريد و خود را به آنها مشغول كنيد تا به تدريج اين فعاليت ها جايگزين آن روابط قبلي شود. امام علي(ع) در اين باره مي فرمايد: «نفس خود را اگر مشغول نكني، او تو را مشغول مي كند» (غررالحكم). شما بايد از همين الان اين كار را هر چند برايتان سخت باشد انجام دهيد. 2. فعاليت هاي ورزشي به شرطي كه متناسب با سن و جنس شما باشد، علاوه بر اين كه موجب پرورش جسم و صحت آن مي شود، روح تان را نيز پاكيزه مي كند. شما با ورزش كردن و خصوصا اگر سعي كنيد به صورت شركت در مسابقات و تيم هاي ورزشي باشد، دل و انديشه و بدن خود را به آن مشغول مي كنيد و انرژي هاي متراكم خود را به شكلي سالم برون ريزي و تخليه مي نماييد. بدين ترتيب چيزهايي كه اكنون شما را به اين دوستي افراطي جذب كرده، كشش و جذابيت خود را از دست خواهد داد. 3. تقويت بعد معنوي و ايمان قلبي؛ اگر سعي كنيد همراه ورزش و تحصيل و پرداختن به فعاليت هاي هنري و علمي، به عبادت و ايجاد رابطه قلبي با خداي مهربان و بزرگ، يعني كسي كه همه زيبايي ها از اوست، اهميت بيشتري دهيد، بسياري از دغدغه هاي فكري آزاردهنده شما برطرف خواهد شد. در حديثي آمده: «شخصي از امام صادق(ع) پرسيد : علت گرفتار شدن برخي دل ها به عشق چيست؟ فرمود: دل هايي كه از ياد و محبت خدا خالي است گرفتار اين گونه عشق ها و دوستي هاي بي ارزش مي شود». بنابراين هر چه انسان خود را به خدا و معنويت نزديك تر كند، از اين دلبستگي هاي درد آور دورتر مي شود. پيشنهاد ما در اين باره اين است كه سعي كنيد برنامه اي منظم براي عبادت و خلوت كردن با خدا داشته باشيد. برنامه هايي مثل قرائت منظم قرآن در شب ها و صبح ها، نماز اول وقت و با حضور قلب، دعا براي امام زمان(ع) و ايجاد رابطه قلبي با آن حضرت (مانند اين كه هر روز صبح دعاي عهد را كه در پايان مفاتيح الجنان آمده بخوانيد) . توسل به اهل بيت (ع) خصوصا امام زمان(ع) و به ياد آنها بودن، تأثيرات مثبتي در همه ما مي گذارد. با انجام دادن اين راه كارها به تدريج مي توانيد از دست اين مشكل رهايي يابيد و خود را از بند آن آزاد كنيد. 4. دوستان مختلف و متعددي را براي خود شناسايي كنيد و با آنها طرح دوستي بريزيد و با فرد مورد نظر يا فرد ديگري به عنوان تنها دوست خود ارتباط نداشته باشيد. 5. به عواقب سوء و پيامدهاي ناگوار اين گونه ارتباط ها كه گاه خارج از محدوده شرع مي‌باشند بيانديشيد. از تماس بدني، چسبيده به هم نشستن و هر گونه تماسي كه احتمال گناه مي‌رود اجتناب كنيد. اين نكته مهم را فراموش نكنيد كه در روزها و موقعيت هاي نخستين عمل كردن به اين راهكارها و دل بريدن از اين حالت سخت و چه بسا ناممكن جلوه كند، اما بايد توجه داشته باشيد كه به گفته امام علي(ع) با ارزش ترين كارها دشوارترين آنهاست پس اين حالت نشان از ارزشمندي و اهميت تصميم شما دارد و بايد در مسير عمل كردن به اين تصميم بجا و ارزشمند گام هاي بهتر و بلندتر برداريد. خوب است خاطر نشان سازيم كه دشواري اين عمل تا چند هفته است و بعد در مسير راهوار و هموار خوبي ها قرار مي گيريد. انشاء الله. جهت مطالعه بیشتر در اين زمينه كتاب هاي ذيل را معرفي مي نماييم : 1- دوستي در قرآن و حديث ، ري شهري. 2- دوستي و دوستان، سيد هادي مدرس، ترجمه حميدرضا شيخي و حميدرضا آژير، انتشارات آستان قدس رضوي 1376. 3- آئين دوستي (دوست يابي)، ديل كارنگي ، انتشارات پيمان 1378. 4- آئين دوستي در اسلام ، بابازاده. موفق باشید. منتظر مکاتبات بعدی شما هستیم. نویسنده : حامد محقق زاده

عکس مشاور
مشاور: حمید حبشی
کارشناس حوزه خانواده

email

کلید واژه ها:


#وابستگي عاطفي به يکديگر